Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-09-30T19:38:08.861370+00:00

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

1. КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

АПЭРЭШЪХЬ

КЪЭБАРЫШӀУР МАРК КЪЫЗЭРИӀОТАГЪЭР

Тхьэм игущыӀэхэр умэхъэкӀо Иуан зэригъэӀущтыгъэхэр

(Маттэ 3:1-12; Лука 3:1-9, 15-17; Иуан 1:19-28)

1^1•Тхьэм ы Къо Исус Христос ехьылӀэгъэ къэбарышӀур мары къызэриублэрэр+.

2Тхьэм мыщ фэдэу къызэриӀорэр пегъымбархэм ятхылъхэм арыт:

«Мары о уапэ сэ силӀыкӀо къэсэгъакӀо;
ащ уигъогу къыпфигъэпсыщт+.

3Ащ иджэ макъ ары[*] шъоф нэкӀым къыщыӀурэр, моущтэу ыӀозэ:

Зиусхьаным игъогу фэжъугъэпси,
игъогу лъагъохэр зэшъхьэ-зашъо фэшъушӀых».

4Тхьэм къызэриӀуагъэм тетэу, умэхъэкӀо[*] Иуан шъоф нэкӀым къыщылъагъуи[*], цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъэӀухэзэ, моущтэу къыӀощтыгъ:

– ШъуипсэкӀодхэм шъуафыкӀэгъожьи, зысэжъугъэумэхъ, Тхьэм ахэр къышъуфигъэгъунхэм пае+.

5Иудей хэкум[*] зэкӀэ ис цӀыфхэри, Ерусалим дэс цӀыф пстэури Иуан дэжь кӀощтыгъэх. ПсэкӀодэу ашӀагъэхэр Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэхэти, Иордан псыхъом Иуан зыщырагъэумэхъыщтыгъ+. 6Иуан мэхъшэцым хэшӀыкӀыгъэу щыгъын щыгъыгъ, ыбги шъо бгырыпх илъыгъ, мацӀи шъоф шъоуи ышхыщтыгъ+. 7Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм аригъэӀухэзэ къыӀощтыгъ:

– Сэщ нахьи нахь лъэкӀышхо иӀэу зыгорэ саужкӀэ къэкӀощт. Зезгъэзыхэу ащ ицокъэлъэпсхэр фэстӀэтэнхэуи сифэшъуашэп. 8Сэ псымкӀэ шъусыумэхъыгъ, ау ащ Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэкӀэ шъуиумэхъыщт.

Иуан Исус зэриумэхъыгъэр

(Маттэ 3:13-17; Лука 3:21-22)

9•А мафэхэм Галилей хэкум[*] щыщ къалэу Назарет[*] Исус къыдэкӀи, Иордан псыхъом Иуан зыщыригъэумэхъыгъ+. 10Исус псым къыхэкӀыжь пэтэу, уашъор зэгокӀи, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ тхьаркъом фэдэу ежь къызэрэфехырэр ылъэгъугъ+. 11Уашъоми макъэ къиӀукӀыгъ:

– Сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр оры.[*]+

Исус псэкӀод ригъэшӀэным шэйтаныр ыуж зэритыгъэр

(Маттэ 4:1-11; Лука 4:1-13)

12Ащ лъыпытэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Исус шъоф нэкӀым ыщагъ. 13Шэйтаныр Исус псэкӀод ригъэшӀэным ыуж итэу, Исус мэфэ тӀокӀитӀурэ шъоф нэкӀым итыгъ. ХьэкӀэ-къуакӀэхэм ахэтыгъ. МэлэӀичхэри фэӀофтабгэщтыгъэх+.

Исус иӀоф Галилей хэкум зэрэщиублагъэр

(Маттэ 4:12-17; Лука 4:14-15)

14•УмэхъэкӀо Иуан хьапсым зычӀадзэ ужым[*], Исус Галилей хэкум кӀуи, Тхьэм и Тетыгъошхо ехьылӀэгъэ къэбарышӀур щигъэӀоу ыублагъ+.

15– Мафэр къэсыгъ, Тхьэм и Тетыгъошхуи[*] къэблэгъагъ. ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожьи, къэбарышӀур шъушӀошъ жъугъэхъу, – ыӀощтыгъ+.

Исус игъогу рыкӀонхэу пцэжъыешэ нэбгыриплӀым къызэряджагъэр

(Маттэ 4:18-22; Лука 5:1-11)

16Исус Галилей псыхъураем[*] иӀушъо рекӀокӀызэ, Симонрэ ащ ышэу Индрысрэ хъытыур псым хадзэу ылъэгъугъ, сыда пӀомэ, пцэжъыяшэхэти ары+. 17Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Сауж шъукъырыкӀу. Пцэжъые къэшъуубытыным ыуж шъузэритыгъэм фэдэу, цӀыфхэр сигъогу къытежъугъэхьанхэм шъузэрэхэтыщтыр шъозгъэшӀэщт+.

18Ахэмэ а гущыӀэхэр зэрэзэхахэу, хъытыухэр къагъанэхи, Исус ыуж ихьагъэх+.

19Исус ащ тӀэкӀу ӀукӀотыгъэу, Зебедей ыкъохэу Якъубэрэ Иуанрэ къуашъом исхэу, яхъытыухэр агъэхьазырхэу ылъэгъугъ. 20Ащ лъыпытэу Исус ахэми яджагъ. Ятэу Зебедейрэ илэжьакӀохэмрэ къуашъом исхэу къабгынэхи, ахэр Исус ыуж ихьагъэх.

Исус лӀы горэм джынэпцӀэ Ӏаер зэрэхифыгъэр

(Лука 4:31-37)

21•ЕтӀанэ къалэу Капернаум[*] дэхьагъэх. Шэмбэт мафэр[*] къызэсым, Исус синэгогум[*] чӀахьи, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ+. 22ЦӀыфхэм Исус Ӏофхэр зэраригъашӀэщтыгъэ шӀыкӀэр агъэшӀэгъуагъ, сыда пӀомэ, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм[*] афэмыдэу, тетыгъошхо иӀэу, Тхьэм игъогу цӀыфхэм аригъашӀэщтыгъэти ары+. 23ОшӀэ-дэмышӀэу джынэпцӀэ Ӏае зыхэс лӀы горэ синэгогум къыщылъагъуи, къахэкууагъ:

24– Сыд уиӀофэу къытхэлъыр, Назарет щыщ Исус? ТыбгъэкӀодынэу укъэкӀуагъа? О хэтми узыщыщыр сэшӀэ: Тхьэм дэжь къикӀыгъэ ЛъапӀэр оры+.

25– Щыгъэт, мы лӀым къыхэкӀыжь! – къыӀуагъ Исус, джынапцӀэм егыеу. 26ДжынэпцӀэ Ӏаем лӀыр къыгъэкӀэзэзи, мэкъэшхокӀэ къэкууи, лӀым хэкӀыжьыгъ+.

27ЦӀыфхэм ар залъэгъум, пстэуми лъэшэу агъэшӀагъуи, зэраӀожьыгъ:

– Сыда мыр? ШӀэныгъакӀэхэр цӀыфхэм арегъашӀэх. Тетыгъошхуи иӀэу, джынэпцӀэ Ӏаехэми унашъо афишӀызэ, егъэдаӀох+.

28Аущтэу зэкӀэ Галилей хэкум Исус икъэбар псынкӀэу щыӀугъ.

Исус цӀыфыбэхэр зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:14-17; Лука 4:38-41)

29ЕтӀанэ ахэр синэгогум къызэрэчӀэкӀыжьхэу, Якъубэрэ Иуанрэ ягъусэхэу, Симонрэ Индрысрэ яунэ кӀуагъэх. 30Симон ишӀугуащэ плъыр-стыркӀэ сымаджэу пӀэм хэлъыгъ. Ар зэрэсымаджэр занкӀэу Исус къыраӀуагъ+. 31Исус ащ дэжь кӀуи, ыӀэ ыубыти, къыгъэтӀысыгъ. ШӀугуащэм плъыр-стырыр хэкӀыжьыгъ, къэтэджыжьи, ахэр къыхьакӀэхэу ыублагъ+.

32Пчыхьэм тыгъэр зыкъохьажь ужым, сымаджэхэмрэ джынапцӀэ зыхэсхэмрэ зэкӀэ Исус къыфащагъэх. 33Къалэм дэс пстэури пчъэӀупэм къыщызэӀукӀагъ. 34Ащ дэжьым Исус уз зэмылӀэужыгъуабэ зиӀэ сымэджэ Ӏэджи ыгъэхъужьыгъ, джынэпцӀабэхэри цӀыфхэм ахифыгъ, ау джынапцӀэхэр къэгущыӀэнхэу фит ышӀыгъэхэп, сыда пӀомэ, ахэмэ ар зэрэ Христосыр ашӀэщтыгъэти ары+.

Исус Галилей хэкур къыкӀухьэзэ, Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм зэраригъэӀущтыгъэр

(Лука 4:42-44)

35•Пчэдыжьым жьы дэдэу Исус къэтэджи, къалэм дэкӀи, чӀыпӀэ Ӏудзыгъэ горэм кӀуи, Тхьэм щелъэӀугъ+. 36Симонрэ игъусэхэмрэ Исус лъыхъунхэу дэкӀыгъэх. 37Къызагъотыжьым, раӀуагъ:

– ЗэкӀэ цӀыфхэр къыплъэхъух.

38– Гъунэгъу къуаджэхэми къалэхэми тыжъугъакӀу, ахэми Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм щязгъэӀунхэм пае, – къариӀожьыгъ Исус, – сыда пӀомэ, джары сэ сыкъызфэкӀуагъэр.

39Аущтэу Галилей хэкур зэкӀэ къыкӀухьэзэ, ясинэгогухэм цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъэӀущтыгъ, джынапцӀэхэри цӀыфхэм ахифыщтыгъ.

Исус шъоджэ уз Ӏае зиӀэ лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:1-4; Лука 5:12-16)

40•Шъоджэ уз Ӏае зиӀэ лӀы горэ Исус дэжь къакӀуи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ къэтӀыси, къелъэӀугъ:

– Уфаемэ, сыбгъэхъужьын плъэкӀыщт+.

41Исус ыгу егъугъ, ыӀэ ыщэий, тырилъхьи[*], ыӀуагъ:

– Ары, сыфай, псаоу хъужь!

42Ардэдэм шъоджэ узыр а лӀым хэкӀыжьи, къабзэ хъужьыгъэ+.

43Ащ лъыпытэу Исус ар ытӀупщыжьыгъ, фигъэпытэу риӀозэ:+

44– Фэсакъ, мыр зыми емыӀотэжь, ау дин пащэм дэжь кӀуи, зегъэлъэгъу. Узэрэхъужьыгъэм пае, пегъымбар Мусэ иунашъо тетэу къурмэн шӀы. Ар узэрэхъужьыгъэмкӀэ цӀыфхэм апашъхьэ шыхьат щыхъущт+.

45Ау а лӀыр ӀукӀыжьи, къехъулӀэгъэ пстэури ыӀуатэзэ, къэбарыр цӀыфхэм ариӀоу ыублагъ. Арыти, цӀыфхэм къалъэгъоу Исус къалэ горэми дэхьан ымылъэкӀыжь хъугъэ, ау чӀыпӀэ Ӏудзыгъэхэм ащыӀэщтыгъ. Ау щытми, тыдэкӀи къикӀыхэу цӀыфхэр ыдэжь къакӀощтыгъэх+.

ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ

ЗыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀы горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 9:1-8; Лука 5:17-26)

2^1•Мэфэ заулэ тешӀагъэу Исус къалэу Капернаум къызегъэзэжьым, иунэ къызэрэкӀожьыгъэр цӀыфмэ зэхахыгъ+. 2ЦӀыфхэу къэзэрэугъоигъэхэр зэрэбагъэм пае, унэ пчъэӀупэми хэуцуапӀэ имыӀэжь хъугъэ, Исуси Тхьэм игущыӀэхэр аригъэӀухэу ыублагъ. 3Джащыгъум цӀыф куп къэкӀуагъ; ахэмэ ащыщ нэбгыриплӀым зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀы горэ къыздахьыгъ. 4ЦӀыфхэр зэрэбагъэм къыхэкӀыкӀэ, сымаджэр Исус рахьылӀэн алъэкӀыгъэп. Унашъхьэм дахьыий, Исус зыдэщыӀэ лъэныкъомкӀэ унашъхьэм щыщ тырахи, сымаджэр пӀуаблэм телъэу ратӀупщэхыгъ+. 5Исус ахэмэ яшӀошъхъуныгъэ зелъэгъум, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым риӀуагъ:

– СикӀал, уипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх+.

6Тэурат егъэджэкӀо пащэхэу ащ дэжьым щысыгъэхэм ащыщхэм агукӀэ аӀуагъ:

7– Сыд пае мы лӀыр моущтэу гущыӀэра? Ащ Тхьэр егъэпцӀыба? Тхьэм нэмыкӀэу, хэта псэкӀодшӀагъэхэр зыгъэгъун зылъэкӀырэр+?

8Ардэдэм Исус ыгукӀэ ахэмэ агухэм арылъыр ешӀэти, ариӀуагъ:

– Сыд пае ащ фэдэхэр шъо шъугухэмкӀэ шъуӀора? 9Тара нахь псынкӀагъор, зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым «УипсэкӀодшӀагъэхэр къыпфэгъугъэх» епӀоныр ара, хьауми «Тэджи, уипӀуаблэ къашти, къэкӀухь» епӀоныр ара? 10Ау шъушӀэным пае, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо[*] псэкӀодшӀагъэхэр ыгъэгъунхэу дунаим тетыгъо зэрэщыриӀэр, – Исус зыӀэпкъ-лъэпкъ узым зэкӀиубытэгъэ лӀым риӀуагъ:

11– Сэ осэӀо, къэтэджи, уипӀуаблэ къашти, шъуадэжь кӀожь!

12Ардэдэм лӀыр къэтэджи, ипӀуаблэ ышти, цӀыф пстэуми алъэгъоу унэм икӀыжьыгъ. Ар пстэуми инэу агъэшӀагъозэ, Тхьэм щытхъу фашӀэу аӀуагъ:

– Мыщ фэдэ Ӏоф тэ ныбжьи тлъэгъугъэп.

Исус игъогу рыкӀонэу Лэуй къызэреджагъэр

(Маттэ 9:9-13; Лука 5:27-32)

13•Исус джыри Галилей псыхъурэе Ӏушъом Ӏухьажьыгъ. ЦӀыф купышхо ыдэжь къэкӀуагъ, Исуси Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ. 14ЕтӀанэ нахь чыжьэу кӀозэ, хьакъулахь ахъщэр зыщыхахырэ унэм Ӏусэу, Алфей ыкъо Лэуй ылъэгъугъ.

– Сауж къырыкӀу, – риӀуагъ Исус. Лэуй къэтэджи, Исус ыуж ихьагъ.

15ЕтӀанэ Исус Лэуй иунэ щышхэ зэхъум, хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀод зышӀэхэрэмрэ бэ хъухэу, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ адашхэщтыгъэх; сыда пӀомэ, Исус ыуж ихьагъэхэр бэ хъущтыгъэх. 16Тэурат егъэджэкӀо пащэхэу фарисейхэм[*] ащыщхэм хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀод зышӀэхэрэмрэ Исус адашхэу залъэгъум, Исус игъогу рыкӀохэрэм араӀуагъ:

– Хьакъулахь ахъщэр хэзыххэрэмрэ псэкӀодышӀэхэмрэ сыда ар зыкӀадашхэрэр, зыкӀадешъорэр+?

17Исус ар зызэхехым, ариӀуагъ:

– Псаухэр арэп Ӏазэ зищыкӀагъэхэр, сымаджэхэр ары нахь. Шъыпкъагъэ зиӀэ цӀыфхэм сяджэнэу арэп сыкъызфэкӀуагъэр, псэкӀодышӀэхэр япсэкӀодшӀагъэхэм афыкӀэгъожьынхэм пае сяджэнэу ары нахь+.

Джурт тхьэматэхэр нэкӀым ехьылӀагъэу Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 9:14-17; Лука 5:33-39)

18•УмэхъэкӀо Иуан игъогу рыкӀохэрэмрэ фарисейхэмрэ анэкӀыщтыгъ[*]. ЦӀыф заулэ къакӀуи, Исус къыраӀуагъ:

– Иуан игъогу рыкӀохэрэмрэ фарисейхэм ягъогу рыкӀохэрэмрэ анэкӀы. О уигъогу рыкӀохэрэм сыда зыкӀамынэкӀырэр+?

19– Шъаор ягъусэфэкӀэ, шъаом игъусэхэм анэкӀын алъэкӀына? Хьау, шъаор ягъусэфэкӀэ, анэкӀын алъэкӀыщтэп, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ+. 20– Ау шъаор затырахыщт мафэхэр къэкӀощтых. А мафэр къызыкӀокӀэ, анэкӀыщт+.

21– ШэкӀыкӀэм щыщ идэжьын щыгъыныжъым зыми фишӀырэп. Аущтэу ышӀымэ, шэкӀыкӀэм щыщ идэжьыным щыгъыныжъыр зэӀитхъынышъ, гъуанэр нахь ин ышӀыщт. 22Джащ фэдэу, зыми сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыжъхэм аригъахъорэп. Аущтэу ышӀымэ, сэнэпсым шъонтхэр къызэгуитхъынхэшъ, сэнэпсыри къичъыщт, шъонтхэри кӀодыщтых. Ау сэнэпс шӀыгъакӀэр шъонтыкӀэхэм арагъэхъон фае.

Шэмбэт мафэм Исус игъогу рыкӀохэрэм коцышъхьэхэр къызэрэпачыгъэхэр

(Маттэ 12:1-8; Лука 6:1-5)

23Шэмбэт мафэ горэм Исус коц хьасэхэр зэпичыхэзэ кӀощтыгъ. Игъогу рыкӀохэрэр кӀом хэтхэу, коцышъхьэхэр къыпачыхэу аублагъ+. 24Фарисейхэм Исус къыраӀуагъ:

– Еплъ, ахэмэ шэмбэт мафэм хабзэкӀэ пшӀэ мыхъущтыр[*] сыд пае ашӀэра+?

25– Даутэрэ игъусэхэмрэ къин хэтхэу, мэлакӀэ лӀэхэ зэхъум, ащ ышӀагъэм зыкӀи шъуеджагъэба? – ариӀожьыгъ Исус+. 26– Абиатар зыцӀэ дин пэщэшхом[*] имафэхэм Даутэ Тхьэм иунэ ихьи, цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур[*] ышхыгъ. А хьалыгъур дин пащэхэм анэмыкӀ хабзэкӀэ зыгорэм ышхы хъущтыгъэп, ау Даутэ ышхыгъ, игъусэхэми аригъэшхыгъ+.

27ЕтӀанэ Исус ариӀуагъ:

– Тхьэм шэмбэт мафэр цӀыфым пае къыгъэхъугъэ нахь, цӀыфыр шэмбэт мафэм пае къыгъэхъугъэп+. 28Арышъ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо шэмбэт мафэм итхьэмат.

ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ

ЗыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀы горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 12:9-14; Лука 6:6-11)

3^1•Джыри зэ Исус синэгогум чӀэхьагъ. ЗыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэу лӀы горэ ащ чӀэтыгъ+. 2Шэмбэт мафэм тефэу Исус а лӀыр ыгъэхъужьыщтмэ, фарисейхэр еплъакӀощтыгъэх, зэрагъэмысэн Ӏоф горэ къагъотыным пае+. 3Исус зыӀэ лъэныкъо пыгъукӀыгъэ лӀым риӀуагъ:

– Къэтэджи, утыгум къихь.

4ЕтӀанэ ахэмэ ариӀуагъ:

– Шэмбэт мафэм шӀу пшӀэныр ара, хьауми бзэджагъэ пшӀэныр ара хабзэкӀэ хъущтыр, псэ мыкӀодэу къэбгъэнэжьыныр ара, хьауми бгъэкӀодыныр ара? Ау ахэмэ заушъэфыгъ+.

5Ахэмэ яжъалымыгъэ Исус ыгу къеуи, губжыгъэу ахаплъи, лӀым риӀуагъ:

– О пӀэ къэщэй. ЛӀым ыӀэ къыщэигъ, адрэ Ӏэ псауми фэдэ хъужьыгъэ+. 6Джащыгъум фарисейхэр синэгогум чӀэкӀыжьхи, ежьхэмрэ пачъыхьэ Ирод дезгъаштэхэрэмрэ[*] Исус агъэкӀодынэу зэдырахъухьагъ, зэрагъэкӀодыщт шӀыкӀэмкӀэ зэупчӀыжьхэзэ.

ЦӀыф купышхор Исус зэрэкӀэлъыкӀуагъэр

7Исус игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу а чӀыпӀэм икӀыжьи, Галилей псыхъураем кӀуагъэ. Галилей хэкум щыщ цӀыфыбэхэр Исус ыуж ихьагъэх+. 8Исус ышӀэгъэ Ӏоф пстэури зэхахыгъэти, Иудей хэкуми, Ерусалими, Идумей хэкуми, Иордан псыхъом иадрабгъу щыӀэ хэкуми, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ[*] алъэныкъоми цӀыфыбэхэр къарыкӀыхи, Исус дэжь къэкӀуагъэх. 9Ащ дэжьым цӀыф купышхор тезэрэмыгъэбэнэным пае, Исус игъогу рыкӀохэрэм къуашъо ежь хьазырэу фаӀыгъынэу ариӀуагъ. 10Сыда пӀомэ, Исус цӀыфыбэхэр ыгъэхъужьыщтыгъэти, уз зиӀэ пстэури нэсынхэу задзыщтыгъ+. 11ДжынэпцӀэ Ӏаехэми Исус залъэгъукӀэ, ыпашъхьэ зырадзыхти, куощтыгъэх: «О Тхьэм ури Къу»+. 12Ау Исус ежь зыщыщыр цӀыфхэм къарамыгъэшӀэнэу джынапцӀэхэм ишъыпкъэу афигъэпытэщтыгъ+.

Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур зэригъэнэфагъэр

(Маттэ 10:1-4; Лука 6:12-16)

13•Исус Ӏуашъхьэм дэкӀуаий, ежь зыфаехэм къяджагъ, ахэри ыдэжь къэкӀуагъэх. 14Нэбгырэ пшӀыкӀутӀу ежь игъусэнхэуи, Тхьэм игущыӀэхэр цӀыфхэм арагъэӀунхэм пае, ыгъэкӀонхэуи ыгъэнэфагъ. 15Ащ нэмыкӀэу, сымаджэхэр агъэхъужьынхэуи, джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахафынхэуи тетыгъо аритыгъ. 16Исус нэбгырэ пшӀыкӀутӀоу ыгъэнэфагъэр мыхэр арых: Симонэу Исус ятӀонэрэ цӀэу Петрэ зыфиусыгъэр;+
17Зебедей ыкъуитӀоу Якъубэрэ Иуанрэ (ахэмэ ятӀонэрэ цӀэу Бне-Регеш афиусыгъ; Бне-Регешым къикӀырэр «Шыблэм ыкъохэр» ары);+
18етӀанэ Индрыс, Филипп, Бар-Талмай, Маттэ, Фомэ, Алфей ыкъо Якъуб, Таддей, Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэщтыгъэр[*],+
19Иудэ Искариот. А Иудэр ары нэужым Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыгъэр+.

Исусрэ джынапцӀэхэм япащэу БаӀал-Зэбулрэ

(Маттэ 12:22-32; Лука 11:14-23; 12:10)

20•ЕтӀанэ Исус унэм кӀожьыгъэ. Ежьыррэ игъогу рыкӀохэрэмрэ шхэгъу имыфэхэзэ цӀыф купышхо джыри къэзэрэугъоигъ+. 21Исус иунэкъощхэм ежь къызэригъэзэжьыгъэр зызэхахым, «Ащ зишӀэжьырэп» аӀуи, къащэжьынэу лъыкӀуагъэх+.

22Тэурат егъэджэкӀо пащэхэу Ерусалим къикӀыгъэхэм Исус ехьылӀагъэу аӀощтыгъ:

– БаӀал-Зэбулэу[*] ащ хэс, БаӀал-Зэбулэу джынапцӀэхэм япащэ илъэкӀ ары джынапцӀэхэр цӀыфхэм зэрахифырэр+.

23Арыти, Исус ахэмэ къяджи, гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ ариӀуагъ:

– Шэйтаным сыдэущтэу шэйтаныр цӀыф горэм хифын ылъэкӀына? 24Зы пачъыхьагъум лъэныкъуитӀоу зигощымэ, щыӀэжьын ылъэкӀыщтэп. 25Ащ фэдэу зы унэри лъэныкъуитӀоу зигощымэ, щыӀэжьын ылъэкӀыщтэп. 26Шэйтанри къэтэджэу, ежь ышъхьэ пэуцужьэу, лъэныкъуитӀоу зигощымэ, ари щыӀэжьын ылъэкӀыщтэп, икӀодыжьыгъо къэсыгъэ нахь. 27Зыми кӀуачӀэ зиӀэ лӀы горэм иунэ ихьэу, ихьапщыпхэр къырихын ылъэкӀыщтэп, ыпэ рапшӀэу а лӀэу кӀуачӀэ зиӀэр зэкӀоцӀимыпхэмэ. Ау а лӀыр зэкӀоцӀипхэмэ, иунэ къыхъункӀэн ылъэкӀыщт. 28Шъыпкъэр шъосэӀо, цӀыфхэм сыд фэдизэу Тхьэр агъэпцӀыми, япсэкӀод пстэури къафэгъущтых. 29Ау хэтми Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ зыгъэпцӀырэм егъашӀэми фэгъущтэп, мыкӀодыжьын псэкӀодкӀэ мысэ мэхъу нахь+.

30Исус ар зыкӀиӀуагъэр «ДжынэпцӀэ Ӏае хэс» ахэмэ ежь ехьылӀагъэу аӀуагъэти ары.

Исус янэрэ ышхэмрэ

(Маттэ 12:46-50; Лука 8:19-21)

31•Джащыгъум Исус янэрэ ышхэмрэ къэкӀуагъэх. Щагум дэтхэу, Исус къеджэнэу зыгорэ агъэкӀуагъ+. 32ЦӀыф купышхоу Исус къетӀысэкӀыгъэхэм къыраӀуагъ:

– О уяни, пшыхэри, пшыпхъухэри щагум дэтхэу къыпкӀэупчӀэх.

33– Хэта сяни сшыхэри? – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ.

34ЕтӀанэ къетӀысэкӀыгъэхэм ахаплъи, къыӀуагъ:

– Мыхэр ары сэ сянэри сшыхэри. 35Хэти Тхьэр зыфаер зыгъэцакӀэрэр ары сэ сшыри, сшыпхъури, сянэри+.

ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 13:1-9; Лука 8:4-8)

4^1•Исус джыри псыхъурэе Ӏушъом дэжь цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэхэу ыублагъ. ЦӀыфхэу Исус дэжь къыщызэрэугъоигъэхэр зэрэбагъэм пае, ар псым тет къуашъо горэм итӀысхьагъ. ЗэкӀэ цӀыфхэр псыӀушъом Ӏутыгъэх. 2ГъэсэпэтхыдэхэмкӀэ цӀыфхэм бэ аригъашӀэщтыгъэр, мыщ фэдэу ариӀозэ:

3– ШъукъэдаӀу. ЛӀы горэм чылапхъэ ыпхъынэу дэкӀыгъ. 4Чылапхъэр ыпхъызэ, ащ щыщ тӀэкӀу гъогум тетэкъуагъ. Бзыухэр къэбыбхи, ар ашыпыгъ. 5Зы тӀэкӀуи етӀэ макӀэ зыхэлъ чӀыгу мыжъуалъэм тетэкъуагъ. ЧӀыгур куугъэпти, шӀэх дэдэу къыхэкӀыгъ, 6ау тыгъэр къызыдэкӀуаем, пыгъукӀыгъ, лъэпсэ куу зэримыӀагъэм пае гъугъэ. 7НэмыкӀ тӀэкӀуи панэхэм ахэтэкъуагъ. Панэхэр къэкӀыхи, чылапхъэу къыхэкӀыгъэхэр атхьалэхи, зи къапагъэкӀагъэп. 8ЕтӀани зы тӀэкӀу чӀыгу дэгъум хэтэкъуагъ. Ахэр къыхэкӀыхи, къыдэкӀуаехи, шъхьэлъагъэх. Зы шъхьэ налъэм коцыцэ щэкӀ къытыгъ, адрэм тӀокӀищ, адрэми коцыцишъэ къикӀыгъ.

9ЕтӀанэ Исус къыпигъэхъожьыгъ:

– РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

Исус цӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэр къызкӀафиӀуатэщтыгъэр

(Маттэ 13:10-17; Лука 8:9-10)

10•ЦӀыфхэр зэбгырыкӀыжьхи, Исус изакъоу къызэнэжьым, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумрэ игъусэхэмрэ гъэсэпэтхыдэхэм яхьылӀагъэу къеупчӀыгъэх.

11– Тхьэм и Тетыгъошхо ишъэфхэр шъушӀэнхэу Тхьэм фитыныгъэ къышъуитыгъ, – ариӀуагъ Исус, – ау нэмыкӀ цӀыфхэм гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ Ӏоф пстэури алъэӀэсы+. 12Аущтэу[*] «ахэр анэхэмкӀэ еплъыхэ пэтми, зи алъэгъущтэп, атхьакӀумэхэмкӀэ даӀохэ пэтми, зи къагурыӀощтэп. Армырмэ, Тхьэм дэжь къагъэзэжьыщтыгъ, ащи япсэкӀодхэр афигъэгъущтыгъэх»+.

Чылапхъэр зыпхъырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэм къикӀырэр

(Маттэ 13:18-23; Лука 8:11-15)

13Ащ ыуж Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– Мы гъэсэпэтхыдэр къыжъугурымыӀоу, адрэ гъэсэпэтхыдэ пстэури сыдэущтэу къыжъугурыӀощта? 14Зыпхъырэм Тхьэм игущыӀэхэр епхъы+.

15ЦӀыфхэм ащыщэу зы купыр гъогум тепхъэгъэ чылапхъэм фэд. Тхьэм игущыӀэхэр зэрэзэхаххэу, шэйтаныр къэкӀошъ, гущыӀэхэу агухэм арылъ хъугъэхэр рехыжьы.

16– Адрэ цӀыф купыр чӀыгу мыжъуалъэм тепхъэгъэ чылапхъэм фэд. Тхьэм игущыӀэхэр зэрэзэхаххэу, а гущыӀэхэр гушӀуагъокӀэ аштэх. 17Ау ахэмэ агухэмкӀэ лъапсэ зэрямыӀэм пае, шӀошъхъуныгъэм игъогу бэрэ тетыжьхэрэп. Тхьэм игущыӀэхэм апаекӀэ, е гузэжъогъу зэрэхафэхэу, е цӀыфхэм ахэмэ къин зэрарагъэщэчэу, шӀошъхъуныгъэм игъогу текӀыжьых+. 18ЕтӀанэ зы цӀыф купыр панэхэм ахэпхъэгъэ чылапхъэм фэд. Ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр зэхахых, 19ау мы дунаим игугъухэри, баиныгъэм игъэпцӀэныгъи, нэмыкӀ Ӏоф мыхъо-мышӀэхэм акӀэхъопсынхэри агухэм ехьэхэшъ, Тхьэм игущыӀэхэу агухэм арылъхэр атхьалэхэшъ, а цӀыфхэми шӀугъэ къапыкӀырэп+. 20ЕтӀани нэмыкӀ цӀыф купыр чӀыгу дэгъум хэпхъэгъэ чылапхъэм фэд. Ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр зэхахыхэшъ, а гущыӀэхэр аштэх, ахэми шӀугъэ къапэкӀы, е фэдэ щэкӀ, е фэдэ тӀокӀищ, е фэдишъэ+.

Щэлъэ чӀэгъым чӀэт остыгъэр

21•Ащ ыуж Исус ариӀуагъ:

– Зыгорэм остыгъэр къыхьэу, щэлъэ чӀэгъым е пӀэкӀор чӀэгъым чӀегъэуцуа? Остыгъэр тетыпӀэ лъагэм тырегъэуцо нахь+. 22Сыда пӀомэ, сыд щыщми гъэбылъыгъэр къэлъэгъожьыщт, сыд щыщми чӀэухъумагъэри къэнэфэжьыщт+. 23РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх+.

24Исус етӀанэ ариӀуагъ:

– Зэхэшъухырэм тэрэзэу гу лъышъут. Шъо шапхъэу зэрэшъушырэм фэдэ шапхъэкӀэ Тхьэм шъо къышъуфишыжьыщт, нахьыбэуи къышъуфыхигъэхъощт+. 25Тхьэм зиӀэм нахьыбэ къыритыщт, ау зимыӀэм иӀэ тӀэкӀури Ӏихыжьыщт Тхьэм+.

Чылапхъэу къэкӀырэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

26Исус мыри къыӀуагъ:

– Тхьэм и Тетыгъошхо зыфэдэр мары. ЛӀы горэм чылапхъэр чӀыгум хепхъэ. 27Чэщым мэчъые, мафэми къэтэджы, чылапхъэр къэкӀы, къыдэкӀуае, ау ар зэрэхъурэр ащ ышӀэрэп. 28ЧӀыгум ежь-ежьырэу къыхэкӀы, ыпэ рапшӀэу пкъыр къыхэкӀы, етӀанэ ар мэшъхьалъэ, етӀанэ мэтӀыргъо. 29Шъхьэналъэхэр зытӀыргъохэкӀэ, хыныгъор къэсыгъэшъ, ахыжьы+.

Андэгурацэм ехьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 13:31-32; Лука 13:18-19)

30•– Тхьэм и Тетыгъошхо сыдым фэдгъэдэн? – къыӀуагъ Исус. – Хьауми сыд гъэсэпэтхыдэкӀэ ар зыфэдэр къэтӀон? 31Ар зыфэдэр андэгурацэр[*] ары. ЧӀыгум хэфэфэ, дунаим тет цэ пстэуми анахь цӀыкӀу+. 32Ау чӀыгум зыхафэкӀэ, къэкӀышъ, зы илъэс зыныбжь къэкӀыгъэ пстэуми анахь ин мэхъу. Ижьауи къолэбзыухэр чӀэсынхэ алъэкӀынэу къутэмэ инхэри къыгокӀэх+.

33Ащ фэдэ гъэсэпэтхыдабэхэмкӀэ цӀыфхэм зэхашӀыкӀын зэралъэкӀыщтым тетэу, Исус Тхьэм игущыӀэхэр ариӀощтыгъ. 34Гъэсэпэтхыдэ хэмытэу цӀыфхэм адэгущыӀэщтыгъэп. Ау игъогу рыкӀохэрэр язакъоу къызынэжьхэкӀэ, пстэури зэхаригъэшӀыкӀыщтыгъ.

Исус жьыбгъэ щынэгъошхор зэригъэуцугъэр

(Маттэ 8:23-27; Лука 8:22-25)

35•А мэфэ дэдэм, пчъыхьэм, Исус игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– НекӀо, псыхъураем иадрабгъу тызэпырыжъугъэкӀ+.

36Игъогу рыкӀохэрэр цӀыф купышхом къыхэкӀыхи, Исус къуашъоу зэрысым къыдитӀысхьэхи, ежьагъэх. НэмыкӀ къуашъохэри игъусагъэх. 37Жьыбгъэ щынэгъошхо къэхъуи, къуашъом псыорхэр къиохэу, псыр изы хъоу фежьагъ+. 38Исус ышъхьэ шъхьантэм телъэу, къошъо кӀоцӀым ыкӀэкӀэ щычъыещтыгъ. Игъусэхэм къагъэущи, раӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, тызэрэкӀодырэм уигъэгумэкӀырэба?

39Исус къэтэджи, жьыбгъэшхом егыий, псым риӀуагъ:

– Самбыр! Щыгъэт! Жьыбгъэр уцужьи, кӀым-сым дэдэ къэхъугъ+. 40ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Сыд пае ащ фэдизэу шъущтэрэ? ШӀошъхъуныгъэ джыри шъуимыӀэу ара?

41– Хэта мыр, жьыбгъэшхори псыри зыгъэдаӀорэр? – зэраӀожьыгъ ахэмэ щтагъэхэу.

ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ

Исус джынапцӀэ зыхэс лӀы горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 8:28-34; Лука 8:26-39)

5^1•Галилей псыхъураем иадрабгъу ит хэкоу къалэу Гадарэ епхыгъэм нэсыгъэх. 2Исус къуашъом къызэрикӀэу, джынэпцӀэ Ӏае зыхэс лӀы горэ къэунэхэм алъэныкъокӀэ къикӀи, къыпэгъокӀыгъ. 3А лӀыр къэунэхэм ахэсыгъ. ГъучӀ Ӏэхъу-лъэхъу пытэ зыми тырилъхьан ылъэкӀыщтыгъэп. 4Сыда пӀомэ, гъучӀ Ӏэхъу-лъэхъу бэрэ тыралъхьэщтыгъ, ау Ӏэхъур ээпичыщтыгъ, лъэхъури зэпиутыщтыгъ. Аущтэу зыми а лӀыр ыгъэуцун ылъэкӀыщтыгъэп. 5Чэщи мафи къэунэхэри Ӏуашъхьэхэри къыкӀухьэ зэпытыщтыгъ, куомэ-кӀыизэ, мыжъохэмкӀэ зэожьыщтыгъ.

6ЧыжьэкӀэ а лӀым Исус зелъэгъум, къачъи, лъэгъонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьагъ. 7МэкъэшхокӀэ куозэ, къыӀуагъ:

– Исус, Тхьэу анахь Лъагэм ы Къу, сыда уиӀофэу къысхэлъыр? Тхьэм ыцӀэкӀэ сыолъэӀу, къин сэмыгъэлъэгъу!+

8А лӀым аущтэу зыкӀиӀуагъэр, Исус джынапцӀэм, «О джынэпцӀэ Ӏай, мы лӀым хэкӀыжь!» риӀуагъэти ары.

9– Сыда о пцӀэр? – еупчӀыгъ Исус а лӀым.

– Сэ сцӀэр Дзэ, – пэгъокӀ къытыжьыгъ, – сыда пӀомэ, бэ тэхъушъ ары.

10ЕтӀанэ Исус ахэр а хэкум римыфынхэу лъэшэу къелъэӀугъэх.

11А чӀыпӀэ дэдэм къо Ӏэхъогъушхо Ӏошъхьэ нэпкъым щыхъущтыгъ. 12Джащыгъум джынэпцӀэ Ӏаехэр Исус къелъэӀугъэх:

– Къохэм адэжь тыгъакӀуи, ахэмэ апкъыхэм тахэгъахь.

13Исус ахэр фит ышӀыгъ. ДжынэпцӀэ Ӏаехэр лӀым хэкӀыжьхи, къохэм апкъыхэм ахэхьагъэх. Къо Ӏэхъогъур Ӏошъхьэ нэпкъ зандэм ечъэхи, псыхъураем хэлъэдагъ, псыми ытхьэлагъ. Ахэр минитӀу фэдиз хъущтыгъэх.

14Къуахъохэр хэхьажьхи, къалэмрэ къуаджэхэмрэ хъугъэ-шӀагъэр щаӀотэжьыгъ, цӀыфхэри хъугъэр зэрагъэлъэгъунэу къэкӀуагъэх. 15Ахэр Исус дэжь къызэкӀохэм, джынэпцӀабэхэр къызхэкӀыжьыгъэ лӀыр фэпагъэу, иакъыл ыгъотыжьыгъэу, а чӀыпӀэм щысэу алъэгъугъ ыкӀи къэщтагъэх. 16Джащыгъум къэхъугъэр зылъэгъугъэ цӀыфхэм джынапцӀэхэр зыхэсыгъэ лӀымрэ къохэмрэ къяхъулӀагъэр цӀыфхэм араӀотэжьыгъ. 17ЦӀыфхэм ар зызэхахым, Исус яхэку ыбгынэнэу къелъэӀугъэх+.

18Исус къуашъом итӀысхьажь зэхъум, джынапцӀэхэр къызхэкӀыжьыгъэ лӀыр ащ къелъэӀугъ:

– Гъусэ сызыфэшӀ.

19– О уибынхэм адэжь уиунэ кӀожьи, Зиусхьаным къыпфишӀэгъэ шӀугъэшхомрэ гукӀэгъу къызэрэпфишӀыгъэмрэ яӀотэжь, – риӀуагъ Исус ар фимыдэу+. 20Аущтэу ар кӀуи, Исус къыфишӀагъэр КъэлипшӀ[*] зыцӀэ хэкум щиӀуатэу ыублагъ, цӀыфхэми зэкӀэ агъэшӀэгъуагъ+.

Исус Иаир ыпхъоу лӀагъэр къызэригъэтэджыжьыгъэр; Исус ищыгъын къынэсыгъэ бзылъфыгъэр зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 9:18-26; Лука 8:40-56)

21•Исус къуашъомкӀэ Галилей псыхъураем иадрабгъу къызызэпырэкӀыжьым, цӀыф купышхо ежь дэжь къыщызэрэугъоигъ. Исус псы Ӏушъом Ӏутэу, 22Иаир зыцӀэ синэгогу пащэ горэ къэкӀуагъ. Ащ Исус зелъэгъум, ылъакъохэм адэжь зыкъыщыридзыхи,+
23лъэшэу къелъэӀугъ:

– Сэ спхъу цӀыкӀу малӀэ пэт. Хъужьынышъ, псаоу къэнэжьыным пае, къакӀуи, пӀэхэр телъхь.

24Джащыгъум Исус а лӀым дежьагъ. ЦӀыф купышхор Исус ыуж итэу зэтезэрэгъэгуагъэхэу кӀощтыгъэх. 25А цӀыфхэм бзылъфыгъэ горэ ахэтыгъ. Илъэс пшӀыкӀутӀо бэрэ лъы къыкӀэкӀэу ар гуӀэщтыгъ. 26Ӏэзэ Ӏаджи еплъыгъагъ, къиныби рагъэщэчыгъагъ. Бзылъфыгъэм иӀэ пстэури ахэмэ атыригъэкӀодэгъагъ, ау нахь Ӏае хъущтыгъэ нахь, яшӀуагъэ къэкӀуагъэп. 27Ащ Исус икъэбар зэхихыгъэти, цӀыф купышхом хэтэу ыкӀыбкӀэ къакӀуи, ищыгъын къынэсыгъ; 28сыда пӀомэ, а бзылъфыгъэм мыщ фэдэу ыгукӀэ ыӀощтыгъ: «Исус ищыгъынхэм санэс къодыеми, сыхъужьыщт»+. 29Ардэдэм лъыкӀэкӀыныр уцужьыгъэ, зэрэхъужьыгъэри ыпкъыкӀэ зэхишӀагъ.

30Исус кӀуачӀэ зэрэхэкӀыгъэм гу лъитагъ. ЦӀыф купышхом хэтэу зыкъызэригъэзэкӀи, ариӀуагъ:

– Хэта сищыгъынхэм къанэсыгъэр+?

31– ЦӀыф купышхор къызэрэптезэрэгъэгуагъэхэр плъэгъузэ, етӀани «Хэта къызнэсыгъэр?» оӀуа? – къыраӀуагъ игъогу рыкӀохэрэм.

32Ау Исус ар зышӀагъэр ылъэгъуным пае, зиплъыхьэщтыгъ. 33Джащыгъум бзылъфыгъэм къехъулӀагъэр ешӀэти, щтагъэу, кӀэзэзэу къыӀухьи, Исус ыпашъхьэ зыкъыщыридзыхи, шъыпкъэр зэкӀэ къыриӀуагъ.

34– Сипшъашъ, – риӀуагъ Исус, – уишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ. Гъогу маф, гупсэф уиӀэу опсэу. Узынчъэу ухъужьыгъ+.

35Исус джыри ахэр къыӀозэ, лӀы заулэ синэгогу пащэм иунэ къикӀыгъэхэу, къакӀохи, Иаир къыраӀуагъ:

– Ппхъу дунаим ехыжьыгъ. Дин гъэсакӀом сыд пае джыри къин ебгъэлъэгъужьыра?

36Ау Исус ахэмэ къаӀуагъэр зэрэзэхихэу, синэгогу пащэм риӀуагъ:

– Умыщын, шӀошъхъуныгъэ зигъэӀэ къодый.

37ЕтӀанэ Петри, Якъуби, ащ ыш Иуани нэмыкӀ зыдимыщэу, Исус кӀуагъэ+. 38Синэгогу пащэм иунэ зынэсхэм, Исус цӀыфхэр бырсырхэу, хьэдагъэ къаӀэтэу, пыхьэхэу ылъэгъугъ. 39Исус унэм къызехьэм, ариӀуагъ:

– Сыд пае бырсыр къэшъуӀэтэу, хьадагъэ шъушӀыра? Пшъэшъэжъыер лӀагъэп, мэчъые нахь+.

40Исус ар къызеӀом, къыдэхьащхыгъэх. Ау Исус зэпстэури унэм къыригъэкӀи, пшъэшъэжъыем ятэ-янэхэмрэ игъусищрэ зыдищэхи, пшъэшъэжъыер зэрылъ унэм ихьагъ. 41ЕтӀанэ пшъэшъэжъыем ыӀэ ыубыти, риӀуагъ:

– Талита кум! (Ащ къикӀырэр, – Сипшъэшъэжъый, сэ осэӀо, къэтэдж!)+

42Пшъэшъэжъыер ардэдэм къэтэджыжьи, унэ кӀоцӀыр къыкӀухьагъ. Ар илъэс пшӀыкӀутӀум итыгъ. Ар залъэгъум, лъэшэу агъэшӀэгъуагъ. 43Ау Исус хъугъэр зыми рамыӀотэжьынэу унэшъо пытэ афишӀыгъ. ЕтӀанэ пшъэшъэжъыер агъэшхэнэу ариӀуагъ+.

ЯХЭНЭРЭШЪХЬ

Назарет дэс цӀыфхэм Исус зэрамыштагъэр

(Маттэ 13:53-58; Лука 4:16-30)

6^1•Исус игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу, а чӀыпӀэм икӀыжьи, янэ икъалэ кӀожьыгъэ+. 2Шэмбэт мафэр къызэсым, синэгогум цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щаригъашӀэу ыублагъ. ЕдэӀущтыгъэ цӀыфыбэхэм агъэшӀагъоу къаӀуагъ:

– Мы лӀым къыӀохэрэр тыдэ къырихыгъэха? Сыдэу акъылышӀу Тхьэм къыритыгъа! Сыдэу Ӏофышхо гъэшӀэгъонха къыӀэкӀэкӀыхэрэр!+
3Мерэм ыкъо пхъашӀэр арыба мыр, Якъубэ, Иосый, Иудэ, Симон ашыр? Ышыпхъухэри тэ къытхэсхэба? Аущтэу Исус пае агу мыхъун къырагъэхьагъ+.

4– Пегъымбарым лъытэныгъэ фэзымышӀыхэрэр ежь янэ икъалэ дэсхэр, ежь иӀахьылхэр, ежь иунагъо щыщхэр арых ныӀэп, – ариӀуагъ Исус ахэмэ+.

5Исус сымэджэ заулэм ыӀэхэр атырилъхьэхэу зэригъэхъужьыгъэхэм нэмыкӀ а чӀыпӀэм Ӏофышхо гъэшӀэгъон зи щишӀагъэп. 6Ахэмэ яшӀошъмыхъуныгъи ыгъэшӀэгъуагъ.

Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур Тхьэм фэлэжьэнхэу зэрэдигъэкӀыгъэхэр

(Маттэ 10:1, 5-15; Лука 9:1-6)

ЕтӀанэ цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэзэ, гъунэгъу къуаджэхэр къыкӀухьэщтыгъ. 7•Джащыгъум Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ къяджи, тӀурытӀоу дигъэкӀыхэу ыублагъ. ДжынэпцӀэ Ӏаехэр цӀыфхэм ахафынхэу тетыгъо аритыгъ+. 8Мы унашъор афишӀыгъ:

– Гъогум шъузытехьэкӀэ, зы бэщ нэмыкӀ зи зыдэшъумышт. Хьалыгъуи, Ӏалъмэкъи, бгырыпхым илъ ахъщи зыдэшъумыштэх, 9ау цокъэ къызэрыкӀохэр зыщышъулъэх. ДжэнитӀуи зыщышъумылъ.

10– ХьакӀэу унэ горэм шъуихьэмэ, а чӀыпӀэм шъукъекӀыжьыфэ, бысымыр зэблэшъумыхъу, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. 11– ЧӀыпӀэ горэм шъущырамыгъэблагъэмэ е къыщышъомыдэӀухэмэ, ащ шъукъикӀыжь, мыхъунэу ашӀагъэмкӀэ шыхьат щыхъуным пае, ахэмэ апашъхьэ шъуицуакъэхэм ателъ сапэр атешъуутхыпкӀыкӀ. Шъыпкъэр шъосэӀо, ахърэт мафэм а къалэм къинэу ыщэчыщтым нахьи, Содомрэ Ӏаморрэрэ къинэу ащэчыщтыр нахь мэкӀэщт+.

12Аущтэу а нэбгырэ пшӀыкӀутӀур гъогум техьи, «ШъуипсэкӀодшӀагъэхэм шъуафыкӀэгъожь» араӀозэ цӀыфхэм, къэбарышӀур агъэӀоу аублагъ+. 13ДжынэпцӀабэхэр цӀыфмэ ахафыщтыгъэх, сымэджабэхэр дагъэ ащафэзэ, агъэхъужьыщтыгъэх+.

УмэхъэкӀо Иуан ышъхьэ зэрэпаупкӀыгъэр

(Маттэ 14:1-12; Лука 9:7-9)

14•Исус цӀэрыӀо хъугъэти, икъэбар пачъыхьэу Ирод[*] нэсыгъ. Зыгорэхэм аӀощтыгъ:

– Мыр умэхъэкӀо Иуан ары. Ар лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ, джары ащ фэдэ лъэкӀ зыхэлъ Ӏофышхохэр зыкӀыӀэкӀэкӀыхэрэр+.

15– Ар пегъымбар Иляс[*] ары, – аӀощтыгъ нэмыкӀ цӀыфхэм.

– Ар пегъымбар гор, пэсэрэ пегъымбархэм афэдэу, – аӀощтыгъ етӀани нэмыкӀхэми+.

16Ау Ирод ахэмэ ягущыӀэхэр зызэхехым, ыӀуагъ:

– Иуанэу зышъхьэ пязгъэупкӀыгъэр лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ.

17Ирод ар зыкӀиӀуагъэр мыры: ежь ышэу Филипп зыцӀэр псауми, Ирод а Филипп ишъузэу Иродиадэ къыщэжьыгъ+. 18Ар къызэрищэжьыгъэм пае, Иуан Ирод риӀощтыгъ: «О пшы ишъуз къэпщэжьыныр хабзэкӀэ хъущтэп». 19Ащ пае Иродиадэ Иуан гужъ фыриӀэ хъугъэ. Иродиадэ ихьатыркӀэ Ирод идзэлӀхэм Иуан аригъэубыти, хьапсым чӀаригъэдзагъ. Иродиадэ Иуан аригъэукӀыным фэягъ, ау къыдэхъущтыгъэп. 20Сыда пӀомэ, Иуан шъыпкъагъэ зиӀэ зэрэцӀыф лъапӀэр Ирод ышӀэщтыгъэти, щыщынэщтыгъ, ыухъумэщтыгъ. Иуан къыӀохэрэм зядэӀукӀэ, инэу гумэкӀыщтыгъ, ау игуапэу едэӀущтыгъ.

21Мафэ горэм Иродиадэ Ӏофэу зылъыхъущтыгъэр къыфызэпыфагъ. Ирод къызыхъугъэ мафэр ыгъэлъэпӀэнэу икъулыкъушӀэхэм, идзэ ипэщэшхохэм, Галилей хэкум итхьэматэхэм ешхэ-ешъошхо афишӀыгъ+. 22Джащыгъум Иродиадэ ыпхъу унэм къихьи, къафэшъуагъ. Иродрэ ихьакӀэхэмрэ агу рихьыгъ.

– УзыфаемкӀэ къысэлъэӀуи, укъызэрысэлъэӀурэр къыпфэсшӀэщт, – риӀуагъ пачъыхьэм пшъашъэм. 23ТхьарыӀуи фишӀыгъ:

– Сыд щыщми узыфаер остын, сипачъыхьагъу ыныкъо нэсми+.

24Пшъашъэр унэм икӀыжьи, янэ еупчӀыжьыгъ:

– СыдкӀэ селъэӀущта?

– УмэхъэкӀо Иуан ышъхьэ кӀэлъэӀу, – къыриӀожьыгъ янэ.

25Пшъашъэр псынкӀэу унэм къилъэдэжьи, пачъыхьэм къыриӀуагъ:

– Джыдэдэм умэхъэкӀо Иуан ышъхьэ лэгъэшхом илъэу къысэт.

26Пачъыхьэм ар зызэхехым, ыгу лъэшэу къеуагъ, ары шъхьакӀэ хьакӀэхэм апашъхьэ пшъашъэм тхьарыӀоу фишӀыгъэм пае игущыӀэ епцӀыжьыным фэягъэп. 27Арыти, ардэдэм дзэлӀ горэм Иуан ышъхьэ къыхьынэу унашъо фишӀи, ыгъэкӀуагъ. 28Ар кӀуи, Иуан ышъхьэ хьапсым щыпиупкӀи, лэгъэшхом илъэу къыхьи, пшъашъэм къыритыгъ. Пшъашъэм янэ ритыжьыгъ. 29Иуан игъогу рыкӀохэрэм хъугъэ-шӀагъэр зызэхахым, къакӀохи, Иуан ихьадэ хьапсым чӀахыжьи, къэунэм чӀалъхьажьыгъ+.

Исус нэбгырэ минитф зэригъэшхагъэр

(Маттэ 14:13-21; Лука 9:10-17; Иуан 6:1-4)

30•Апостолхэр[*] Исус дэжь къыщызэрэугъоихи, Ӏофэу ашӀэгъэ пстэумрэ цӀыфхэм арагъэшӀэгъэ пстэумрэ раӀотэжьыгъ+. 31КъэкӀо-накӀохэр зэрэбагъэм пае, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ шхэгъуи ифэжьыщтыгъэхэпти, Исус ахэмэ ариӀуагъ:

– ЧӀыпӀэ Ӏудзыгъэ горэм тизакъоу тыкӀонышъ, зыжъугъэпсэфыщт+.

32Арыти, къуашъом исхэу Ӏудзыгъэ чӀыпӀэ горэм язакъоу ежьагъэх. 33ЦӀыфхэм ахэр къуашъом исхэу, ӀукӀыхэу алъэгъугъ, бэми къашӀэжьыгъэх. ЦӀыфхэр къэлэ пстэуми лъэсэу къадэчъыхи, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къуашъомкӀэ зыдакӀощтыгъэ чӀыпӀэм нэмысхэзэ ахэр нэсхи, къэзэрэугъоигъэх. 34Исус къуашъом къикӀи, цӀыф купышхор зелъэгъум, ахэр мэлахъо зимыӀэ мэл Ӏэхъогъум фэдэхэу щытыгъэхэти, ыгу ягъуи, Ӏофыбэхэр агуригъаӀоу ыублагъ+.

35Мафэр зыхэкӀуатэм, игъогу рыкӀохэрэр Исус къыбгъодахьэхи, къаӀуагъ:

– Мы чӀыпӀэр нэкӀы, мафэри хэкӀотэгъах. 36Чылэ-къоджэ гъунэгъухэм кӀонхэшъ, гъомлапхъэ къызфащэфыжьыным пае, цӀыфхэр тӀупщыжьых; сыда пӀомэ, ашхын яӀэп.

37– Шъо ахэр жъугъашхэх, – ариӀуагъ Исус.

– ТыкӀонышъ, динар[*] шъитӀум ауасэ хьалыгъу къэтщэфына, мы цӀыфхэм ядгъэшхынэу? – къыраӀожьыгъ адрэхэм+.

38– Хьалыгъу тхьапша шъуиӀэр? – ариӀуагъ Исус. – ШъукӀуи, къызэжъугъашӀ. КъызэрагъашӀи, къаӀуагъ:

– Хьалыгъуитфырэ пцэжъыитӀурэ тиӀ.

39ЕтӀанэ Исус цӀыф пстэури куп-купэу уц къашхъом хагъэтӀысхьанхэу игъогу рыкӀохэрэм унашъо афишӀыгъ. 40ЦӀыфхэр шъэрышъэу, шъэныкъо-шъэныкъоу тӀысыгъэх. 41ЕтӀанэ Исус хьалыгъуитфымрэ пцэжъыитӀумрэ къыштэхи, уашъом дэплъыий, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ. ЕтӀанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, цӀыфмэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ. ПцэжъыитӀури зэкӀэми афигощыгъ. 42ЦӀыф пстэури шхагъэ, загъэшхэкӀыгъ. 43Ащ нэужым къялыжьыгъэ хьалыгъу такъырхэмрэ пцэжъыехэмрэ мэтэ пшӀыкӀутӀумэ арызэу аугъоижьыгъэх. 44Шхагъэхэр лӀы минитф хъущтыгъэх.

Исус псы кӀыӀум тетэу зэрэкӀуагъэр

(Маттэ 14:22-33; Иуан 6:16-21)

45•Исус цӀыф купышхор етӀупщыжьыфэ, игъогу рыкӀохэрэр ежь ыпэ псыхъураем иадрабгъу ит къалэу Бет-Сайдэ зэпырыкӀынхэу къуашъом ригъэтӀысхьагъэх+. 46Исус цӀыфхэр зетӀупщыжьыхэ ужым, Тхьэм елъэӀунэу Ӏуашъхьэм дэкӀоягъ+.

47Пчыхьэ къызэхъуми, къуашъор псыхъурэе гузэгум нэсыгъагъ, Исуси изакъоу чӀыгум къытенагъ.

48Къуашъом исхэм жьыбгъэр къапеоти, къинкӀэ къошъо бэщхэмкӀэ афэу Исус ылъэгъугъ. АтэкъэӀогъум дэжь къуашъом исхэм алъэныкъокӀэ псы кӀыӀум тетэу, Исус къэкӀуагъ. Ахэмэ аблэкӀ пэтыгъ. 49Исус псы кӀыӀум тетэу къакӀоу залъэгъум, хьадэджадэу ашӀошӀи, къэкууагъэх,+
50сыда пӀомэ, зэпстэуми ар алъэгъуи, лъэшэу щтагъэхэти ары. Ардэдэм Исус къадэгущыӀагъ:

– Шъугу шъумыгъэкӀоды, Сэры ар, шъумыщын.

51ЕтӀанэ ахэмэ къуашъом адитӀысхьагъ, жьыбгъэри уцужьыгъэ. Лъэш дэдэу агъэшӀэгъуагъ, 52сыда пӀомэ, Ӏофышхо гъэшӀэгъонэу Исус хьалыгъухэмкӀэ ышӀагъэр къагурыӀуагъэп, агухэр зэфэшӀыгъагъэти+.

Исус Геннисарет хэкум сымаджэхэр зэрэщигъэхъужьыгъэр

(Маттэ 14:34-36)

53Псыхъураем зызэпырэкӀыхэм, Геннисарет хэкум нэсхи, гъурзэр щырадзыхыгъ+. 54Къуашъом къызэрикӀхэу, цӀыфхэм Исус къашӀэжьыгъ. 55ЦӀыфхэм а хэкур зэрэщытэу къачъыхьэу, сымаджэхэр пӀуаблэхэм акӀоцӀылъхэу Исус зыдэщыӀэу зыфаӀорэ чӀыпӀэм къахьэу къаублагъ+. 56Къуаджэми, къалэми, чылэми Исус тыдэ кӀуагъэми сымаджэхэр а чӀыпӀэхэм ягузэгупӀэхэм ащагъэгъолъыхэти, ищыгъын цыпэ нигъэсынхэ къодыеу къелъэӀущтыгъэх, Исус ищыгъын цыпэ нэсыгъэ пстэури хъужьыгъэх+.

ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ

Тыжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэр

(Маттэ 15:1-20)

7^1•Фарисейхэри Ерусалим къикӀыгъэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ащыщхэри Исус дэжь къыщызэрэугъоигъэх. 2Ахэмэ Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэр Ӏэ мыкъабзэхэмкӀэ, нэмыкӀ къэӀуакӀэкӀэ аӀэхэр амытхьакӀыхэу, зэрэшхэрэм гу лъатагъ. 3Сыда пӀомэ, фарисейхэмрэ адрэ джурт пстэумрэ ятэжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэм атетэу, аӀэхэр амытхьакӀыхэу шхэхэрэп+. 4Бэдзэрым къикӀыжьхэмэ, замыукъэбзэжьэу шхэхэрэп. А хабзэхэм анэмыкӀэу, ятэжъхэм къакӀэныжьыгъэ хэбзабэхэр зэрахьэ, гущыӀэм пае, шъуалъэхэри, къумгъанхэри, лэгъупхэри хабзэм тетэу атхьакӀыныр+.

5Арыти, фарисейхэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус къеупчӀыгъэх:

– О уигъогу рыкӀохэрэр тятэжъхэм къытфагъэнэгъэ хабзэхэм атемытхэу, Ӏэ мыкъабзэхэмкӀэ сыд пае шхэхэра+?

6– Пегъымбар Ешайа шъо, нэпитӀу зиӀэхэм, шъыпкъэр къышъуиӀолӀагъ, – ариӀожьыгъ Исус. – Мыщ фэдэу итхылъ ит[*]:

«Мы цӀыфхэм аӀупэхэмкӀэ сагъэлъапӀэ, ау агухэмкӀэ спэчыжьэх+.

7Ахэмэ цӀыфхэр Тхьэм иӀофхэм афагъасэхэзэ, Тхьэм иунашъо ычӀыпэ цӀыф хабзэ зэрэрагъэуцорэм пае, сэ сызэрагъэлъапӀэрэр хьаулый»+.

8– Тхьэм иунашъо къэжъугъэнагъэу, цӀыфхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэм шъуатет.

9– Шъуятэжъхэм къакӀэныжьыгъэ хабзэхэр жъугъэцэкӀэнхэм пае, Тхьэм иунашъо зы лъэныкъокӀэ ешъогъэзыкӀы, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. 10– Сыда пӀомэ, пегъымбар Мусэ ыӀуагъ[*]: «Уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшӀ», ыкӀи «Хэти зятэ е зянэ ӀаекӀэ тегущыӀэрэр шъуукӀын фае»+. 11-12Ау шъо шъоӀо: «„Сэ тынэу шъо шъостын слъэкӀыщтыгъэр джы корбан сшӀыщт“ (ащ къикӀырэр Тхьэм пае тын сшӀыщт) ыӀоу, цӀыф горэм ежь ятэ е янэ риӀомэ, ащыгъум а цӀыфым ятэ е янэ зи фимышӀэн фит». 13Аущтэу шъушӀызэ, шъуятэжъхэм яхабзэхэу шъо шъукъохэм къафэжъугъанэхэрэмкӀэ Тхьэм игущыӀэхэр лъэныкъокӀэ ешъогъэзыкӀых. Ащ фэдэ Ӏаджи шъошӀэ.

14Исус цӀыф купышхом джыри зэ къяджи, ариӀуагъ:

– Шъо пстэуми шъукъысэдэӀу, къасӀорэри зыгурыжъугъаӀу. 15ЦӀыфыр мыкъабзэ зышӀын зылъэкӀырэр ышхырэр арэп, ыгу къикӀыхэрэр ары нахь+. 16РыдэӀонэу тхьакӀумэ зиӀэм зэхерэх.

17Исус цӀыф купышхом хэкӀыжьи, унэм зехьажьым, игъогу рыкӀохэрэр а гъэсэпэтхыдэм ехьылӀагъэу къеупчӀыгъэх.

18– Шъори зи къыжъугурымыӀоу ара? – ариӀожьыгъ Исус. – ЦӀыфым шхынэу ышхырэм ежь мыкъабзэу ышӀын зэримылъэкӀырэр къыжъугурыӀорэба? 19Сыда пӀомэ, цӀыфым шхынэу ышхырэр ыгу ихьэрэп, ыныбэ ехьэ нахь, етӀани пкъым хэкӀыжьы. (А гущыӀэхэмкӀэ Исус шхын пстэури хьалэлэу ыӀуагъ.)+

20– ЦӀыфым ыгу къикӀырэр ары мыкъабзэ зышӀырэр, – къыпигъэхъожьыгъ Исус+. 21– Сыда пӀомэ, цӀыфым ыкӀоцӀ, ыгу ары мыхэр къызэрыкӀыхэрэр: гупшысэ бзаджэхэр, зинэ шӀэныр, тыгъоныр, цӀыф укӀыныр,+
22нэйпсыеныр, бзэджагъэр, тхьагъэпцӀыгъэр, мыхъо-мышӀэ псэукӀэр, шъугъоныр, цӀыфхэм ӀаекӀэ атегущыӀэныр, пэгагъэр, делагъэр. 23А бзэджэгъэ пстэури гу кӀоцӀым къекӀышъ, цӀыфыр мыкъабзэ ашӀы.

Сирофиникие хэкум щыщ бзылъфыгъэм шӀошъхъуныгъэу иӀагъэр

(Маттэ 15:21-28)

24•ЕтӀанэ Исус а чӀыпӀэм икӀи, къалэхэу Тиррэ Сидонрэ яӀэгъо-благъо кӀуагъэ. Унэ горэм зехьэм, ащ ежь зэрэщыӀэр зыми ышӀэнэу фэягъэп, ау къыдэхъугъэп. 25ДжынапцӀэ зыхэс пхъу зиӀэ бзылъфыгъэ горэ Исус къызэрэкӀуагъэр зэрэзэхихэу къакӀуи, ылъакъохэм адэжь ыпашъхьэ зыщыридзыхыгъ. 26А бзылъфыгъэр Сирофиникие хэкум щыщыгъ, алыджыбзэм рыгущыӀэщтыгъ[*]. Ыпхъу джынапцӀэр хифынэу Исус къелъэӀугъ+.

27– Ыпэ рапшӀэу сабыйхэм зягъэгъэшхэкӀ, – риӀуагъ Исус а бзылъфыгъэм, – сыда пӀомэ, сабыйхэм хьалыгъур аӀыпхэу, хьэхэм ябгъэшхыныр тэрэзэп+.

28– Шъыпкъэ, тхьэматэ, – къыриӀожьыгъ бзылъфыгъэм, – ау сабыйхэм къаӀэпытэкъурэ хьалыгъу шкъойхэр Ӏэнэ чӀэгъым чӀэс хьэхэми ашхы.

29– А гущыӀэр къызэрэпӀуагъэм пае, джынапцӀэр о ппхъу хэкӀыжьыгъ, – риӀуагъ Исус. – О уиунэ кӀожь.

30Бзылъфыгъэр унэм къызэкӀожьым, ыпхъу джынапцӀэр хэкӀыжьыгъэу пӀэм хэлъэу рихьылӀэжьыгъ.

ГущыӀэгъое лӀы дэгу горэ Исус зэригъэхъужьыгъэр

31Ащ ыужым Исус къалэхэу Тиррэ Сидонрэ яӀэгъо-благъо къикӀыжьи, КъэлипшӀ зыцӀэ хэкум зэпырыкӀи, Галилей псыхъураем къекӀолӀэжьыгъ+. 32Джащыгъум дэгоу, гущыӀогъое лӀы горэ цӀыфхэм Исус къыфащи, ыӀэ тырилъхьанэу къелъэӀугъэх.

33Исус а лӀыр цӀыфхэм лъэныкъокӀэ ахищи, язакъоу къызэнэхэм, ыӀэхъуамбэхэр лӀым ытхьакӀумэхэм ариӀухи, ужъунтхи, лӀым ыбзэгу теӀэбагъ+. 34ЕтӀанэ уашъом дэплъыий, лъэшэу хэщэтыкӀи, а лӀым риӀуагъ: «Еффатэ!» (Еффатэм къикӀырэр «ПтхьакӀумэхэм зыкъызэӀуарэхыжь!») 35Ардэдэм лӀым ытхьакӀумэхэм зэхахы хъужьыгъэ, ыбзэгуи къытӀупщыжьи, къабзэу къэгущыӀэу ыублагъ.

36Исус цӀыфхэм ар зыми рамыӀотэжьынэу унашъо афишӀыгъ. Ау сыд фэдизэу унашъо афишӀыгъэми, а къэбарыр нахьыбэу агъэӀущтыгъ+. 37ЦӀыфхэм хъугъэ-шӀагъэр ин дэдэу агъэшӀагъозэ аӀощтыгъ:

– ЗэкӀэри дэгъоу ышӀагъ. Дэгухэр зэхахэу егъэхъужьых, бзакохэри къегъэгущыӀэжьых.

ЯЕНЭРЭШЪХЬ

Исус нэбгырэ миниплӀ зэригъэшхагъэр

(Маттэ 15:32-39)

8^1•А мафэхэм джыри зэ цӀыф купышхо къэзэрэугъоигъ Ахэмэ ашхын зи яӀагъэпти, Исус игъогу рыкӀохэрэм къяджи, ариӀуагъ:

2– ЦӀыфхэм сыгу ягъу, сыда пӀомэ, мэфищ хъугъэу сигъусэх, ашхыни яӀэп+. 3МэлакӀэ лӀэхэу цӀыфхэр стӀупщыжьхэмэ, гъогум щызэхэфэщтых, сыда пӀомэ, чыжьэу къикӀыгъэхэри ахэмэ ахэтых.

4– Мы шъоф нэкӀым ахэмэ афикъун хьалыгъу зыгорэм тыдэ къырихын ылъэкӀына? – аӀуи, игъогу рыкӀохэрэм Исус къыраӀожьыгъ+.

5– Хьалыгъу тхьапша шъуиӀэр? – яупчӀыгъ Исус

– Хьалыгъуибл тиӀ, – къаӀожьыгъ ахэмэ.

6Джащыгъум Исус цӀыф купышхор чӀыгум етӀысэхынэу унашъо ышӀыгъ. Хьалыгъуиблыр къышти, Тхьэм щытхъу фишӀыгъ. ЕтӀанэ хьалыгъухэр зэгуичыхи, цӀыф купышхом ыпашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкӀохэрэм аритыгъ. Ахэми аущтэу ашӀыгъ. 7Пцэжъые цӀыкӀу заули яӀагъ. Ахэмэ апаий Исус Тхьэм щытхъу фишӀи, ахэри цӀыфмэ апашъхьэ ралъхьанхэу игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ. 8ЦӀыфхэр шхагъэх, загъэшхэкӀыгъ. Ащ нэужым хьалыгъу такъырхэу къялыжьыгъэхэр мэтиблымэ арызэу аугъоижьыгъэх. 9Шхагъэхэр нэбгырэ миниплӀ фэдиз хъущтыгъэх. ЕтӀанэ Исус цӀыфхэр ытӀупщыжьыгъэх. 10ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэр игъусэхэу къуашъом итӀысхьи, къуаджэу Далманутэ иӀэгъо-благъо кӀуагъэ.

Нэшэнэ гъэшӀэгъон уашъом къафыригъэхынэу фарисейхэр Исус къызэрелъэӀугъэхэр

(Маттэ 16:1-4; Лука 11:29-32)

11•Фарисейхэр Исус дэжь къакӀохи, гущыӀэкӀэ къеныкъокъухэу къаублагъ. Ежь агъэунэфыным пае, нэшэнэ гъэшӀэгъон горэ уашъом къафыригъэхынэу фэягъэх+. 12Исус лъэшэу хэщэтыкӀи, къыӀуагъ:

– Джырэ цӀыфхэр нэшэнэ гъэшӀэгъоным сыд пае кӀэупчӀэхэра? Шъыпкъэр шъосэӀо, Тхьэм джырэ цӀыфхэм нэшэнэ гъэшӀэгъон зи къаритыщтэп.

13ЕтӀанэ Исус ахэр къыгъанэхи, къуашъом итӀысхьи, псыхъураем иадрабгъу зэпырыкӀыжьынэу ежьагъ.

Фарисейхэмрэ саддукейхэмрэ ятэджэпс

(Маттэ 16:5-12)

14•Исус игъогу рыкӀохэрэм икъун хьалыгъу къыздахьынэу ащыгъупшэгъагъ. Къуашъом илъэу, зы хьалыгъу закъо нэмыкӀ яӀагъэп. 15Исус ахэмэ афигъэпытэу ариӀуагъ:

– Шъуфэсакъ, фарисейхэм ятэджэпсырэ пачъыхьэ Ирод итэджэпсырэ защышъуухъум+.

16– Хьалыгъу тиӀэпышъ ары ащ зыкӀиӀорэр, – зэраӀозэ, игъогу рыкӀохэрэр а Ӏофым тегущыӀагъэх.

17Исус ахэмэ аӀорэм гу лъити, ариӀуагъ:

– Хьалыгъу зэрэшъуимыӀэм сыд пае шъутегущыӀэрэ? Джыри зи зэхэшъумышӀыкӀэу, къыжъугурымыӀоу ара? Ащ фэдизэу шъугуркъа+? 18Нэ шъуиӀэ пэтми, шъумылъэгъоу ара? ТхьакӀумэ шъуиӀэ пэтми, зэхэшъумыхэу ара? 19Шъугу къэкӀыжьырэба, хьалыгъуитфыр цӀыф минитфым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъырхэр матэхэм арызэу шъуугъоижьыгъэхэр зыфэдизыгъэхэр?

– Мэтэ пшӀыкӀутӀу, – къыраӀожьыгъ ахэмэ+.

20– Хьалыгъуиблыри цӀыф миниплӀым зафызэгосэчым, хьалыгъу такъыхэр арызэу мэтэ тхьапша шъуугъоижьыгъэр?

– Мэтибл, – къыраӀожьыгъ ахэмэ+.

21– Джыри зи къыжъугурымыӀоу ара? – ариӀуагъ Исус ахэмэ.

Исус къуаджэу Бет-Сайдэ щыщэу лӀы нэшъу зэригъэхъужьыгъэр

22ЕтӀанэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къуаджэу Бет-Сайдэ[*] къэкӀуагъэх. ЦӀыфхэм лӀы нэшъу горэ Исус къыфащи, ыӀэхэр тырилъхьэнхэу къелъэӀугъэх+. 23Исус нэшъум ыӀэ ыубыти, къуаджэм дищыгъ. ЕтӀанэ нэшъум ынэхэм акӀэужъунтхи, ыӀэхэр нэшъум тырилъхьи, еупчӀыгъ:

– Зыгорэ олъэгъуа+?

24Нэшъум ышъхьэ къыӀэти, къыӀуагъ:

– ЦӀыфхэм къакӀухьэу сэлъэгъу. Ахэр чъыгхэм афэдэх.

25ЕтӀани Исус ыӀэхэр джыри зэ нэшъум ынитӀумэ атырилъхьагъ. Ащ дэжьым лӀым тэрэзэу ылъэгъоу хъугъэ. Пстэури нафэу ылъэгъоу, ар хъужьыгъэ. 26Ащ нэужым Исус а лӀым риӀуагъ:

– Къуаджэм удэмыхь, зыми зи емыӀу. ЕтӀанэ ядэжь ыгъэкӀожьыгъ.

«Оры Христосыр» Петрэ Исус зэрэриӀуагъэр

(Маттэ 16:13-20; Лука 9:18-21)

27•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къалэу Кайсарфилипие[*] иӀэгъо-благъо ит къуаджэхэм адэхьанхэу ежьагъэх. КӀохэзэ, Исус игъогу рыкӀохэрэм яупчӀыгъ:

– ЦӀыфхэм сэ хэт сыщыщэу аӀора?

28– Зы купым о уумэхъэкӀо Иуанэу аӀо, – къыраӀожьыгъ ахэмэ. – НэмыкӀхэми о упегъымбар Илясэу [*] аӀо. ЕтӀанэ адрэхэми о пегъымбархэм уащыщ горэу аӀо+.

29– Адэ шъо, сэ хэт сыщыщэу шъуӀора? – яупчӀыгъ Исус ахэмэ.

– Оры Христосыр, – къыриӀожьыгъ Петрэ Исус+.

30Джащыгъум ар зыми рамыӀотэжьынэу Исус ахэмэ афигъэпытагъ+.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 16:21-28; Лука 9:22-27)

31•Джащыгъум Исус игъогу рыкӀохэрэм мыхэр аригъашӀэу ыублагъ:

– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къиныбэ ыщэчын фаеу къыпыщылъ. Нахьыжъхэми,[*] дин пэщэшхохэми, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэми ежь зэрамыпэсэу аукӀын фае, мэфищ нэужми лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьын фае+.

32Исус мы Ӏофхэр шъхьаихыгъэу къыӀуагъ. Джащыгъум Петрэ Исус лъэныкъокӀэ Ӏуищи, фимыдэу фежьагъ+.

33Ау Исус зыкъызэригъэзэкӀи, игъогу рыкӀохэрэм яплъи, Петрэ егыигъ:

– Сауж икӀ, шэйтан! О уигупшысакӀэ Тхьэм игупшысакӀэп, цӀыфым игупшысакӀ нахь+.

34ЕтӀанэ Исус цӀыф купышхомрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къяджи, ариӀуагъ:

– Зыгорэ сэ сауж къырыкӀонэу фаемэ, ежь зыфэе Ӏофхэр къерэгъанэхи, лӀэныгъэм икъащ къерэшти, сауж къырэрэкӀу;+
35сыда пӀомэ, хэти зыпсэ мыкӀодэу къэзгъэнэжьынэу фаем ыпсэ шӀокӀодыщт, ау хэти сэщ паерэ къэбарышӀум паерэ зыпсэ зышӀокӀодрэм ыпсэ мыкӀодэу къыгъэнэжьыщт+. 36Дунаир зэкӀэ цӀыфым ие хъоу, ежь кӀодмэ, а цӀыфым ишӀуагъэу къекӀыщтыр сыда+? 37ЦӀыфым ыпсэ пае уасэу сыда ытышъущтыр+? 38Джырэ цӀыфхэу Тхьэр зымышӀэхэу, псэкӀод зышӀэхэрэм ащыщэу хэти сэррэ сэ сигущыӀэхэмрэ къыттеукӀытыхьэрэм, сэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къуи, а цӀыфым сытеукӀытыхьажьыщт, мэлэӀич лъапӀэхэр сигъусэхэу ся Тэ ищытхъушхо фэдэ щытхъушхо сиӀэу сыкъызыкӀожьыкӀэ+.

ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ

9^1– Шъыпкъэр шъосэӀо, – ариӀуагъ Исус ахэмэ, – Тхьэм и Тетыгъошхо лъэкӀышхокӀэ къэкӀуагъэу алъэгъуфэ, мыщ дэжьым щыт цӀыфхэм ащыщхэу заулэм лӀэныгъэр алъэгъущтэп+.

Исус итеплъэ зэрэзэрихъокӀыгъэр

(Маттэ 17:1-13; Лука 9:28-36)

2•Мэфих зытешӀэм, Исус Петри, Якъуби, Иуани зэригъэгъусэхи, Ӏошъхьэ лъагэ горэм язакъоу дищэягъэх. Джащыгъум ахэмэ апашъхьэ Исус итеплъэ щызэрихъокӀыгъ+. 3Дунаим тет гыкӀакӀо горэм щыгъынхэр фыжьэу зэригыкӀышъущтхэм нахьи, Исус ищыгъынхэр нахь фыжьыбзэу, къэлыдэу хъугъэх+. 4Ащ дэжьым пегъымбархэу Илясрэ Мусэрэ ахэмэ къафэлъэгъуагъэх, ахэри Исус къыдэгущыӀэщтыгъэх.

5– Рабби, дэгъу тэ мыщ тыщыӀэныр – риӀуагъ Петрэ Исус. – Чэлищ щыдгъэӀэн, ощ пае зы, Мусэ паий зы, Иляс паий зы.

6Петрэ ыӀони ышӀэщтыгъэп; сыда пӀомэ, ахэр щтагъэхэти ары.

7Джащыгъум ошъуапщэ къашъхьэщыхьагъ. Ошъуапщэм макъэ горэ къыхэӀукӀыгъ:

– Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Ащ ыӀорэм шъуедэӀу.[*]+

8ОшӀэ-дэмышӀэу зызаплъыхьэм, ахэмэ ягъусэу Исус нэмыкӀ зи алъэгъужьыгъэп.

9Ахэр Ӏуашъхьэм къехыжьхэзэ, ежь ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыфэ, алъэгъугъэр зыми рамыӀотэжьынэу Исус унашъо афишӀыгъ+. 10А гущыӀэхэр агу раубытагъэх, «ЛӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьынэу Исус зэриӀуагъэм къыригъэкӀыгъэр сыда?» аӀозэ, зэупчӀыжьыгъэх.

11Ахэр Исус къеупчӀыгъэх:

– Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ыпэ рапшӀэу пегъымбар Иляс къэкӀон фаеу сыда зыкӀаӀорэр?

12– Шъыпкъэ, ыпэ рапшӀэу Иляс къэкӀонышъ, Ӏоф пстэури тэрэзэу зэтыригъэуцожьын фае, – ариӀожьыгъ Исус, – ау Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къиныбэ ыщэчын фаеу къыпыщылъ, цӀыфхэми зэрамыпэсын фае. 13Ау сэ шъосэӀо, Иляс къэкӀогъах[*], Ӏоф бзэджагъэу рашӀэнхэу зыфэягъэхэри рашӀагъэх, ащ ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу+.

Исус джынапцӀэ зыхэс кӀалэ горэ зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 17:14-20; Лука 9:37-43)

14•Исусрэ игъусищрэ адрэ нэбгырэхэу игъогу рыкӀохэрэм адэжь къызагъэзэжьым, цӀыф купышхом ахэр къауцухьагъэхэу, Тэурат егъэджэкӀо пэщэ куп къянэкъокъоу алъэгъугъ. 15Исус къызалъэгъум, зэкӀэ цӀыф купышхом агъэшӀагъуи, къыбгъодэлъадэхи, шӀуфэс къырахыгъ.

16– Сыдым ехьылӀагъэу мыхэмэ шъуянэкъокъура? – яупчӀыгъ Исус игъогу рыкӀохэрэм.

17ЦӀыф купышхом хэт горэм къыриӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, сикӀалэ джынапцӀэу бзако зышӀырэр хэсти, къыпфэсщагъ+. 18ДжынапцӀэм кӀалэр зэкӀиубытэ къэс, чӀыгум къытыредзэ, Ӏупс тхъурбэр къыӀуифэу, ыцэхэр зэригъэшхыхэу зэтекъэ. О уигъогу рыкӀохэрэм джынапцӀэр хафынэу сялъэӀугъ, ау ахэмэ хафын алъэкӀыгъэп.

19– Е-о-ой, шъо, джырэ цӀыфхэу шӀошъхъуныгъэ зимыӀэхэр, – ариӀожьыгъ Исус, – сыд фэдизрэ сышъухэтын фая? Сыд фэдизрэ шъусщыӀэн фая? Къысфашъущ а кӀалэр.

20Ахэмэ кӀалэр Исус къыфащагъ. Ау джынапцӀэм Исус зэрилъэгъоу, кӀалэр къыгъэкӀэзэзыгъ. Ар чӀыгум къытефи, Ӏупс тхъурбэр къыӀуифэу, зигъэукӀорэеу ыублагъ+.

21– Сыд фэдиз хъугъа мыщ фэдэу зыщытыр? – еупчӀыгъ Исус кӀалэм ятэ.

– ИцӀыкӀугъэ къыщегъэжьагъэу аущтэу мэхъу, – къыӀожьыгъ тым. 22– ДжынапцӀэм ар ыгъэкӀодыным пае, машӀоми псыми бэрэ ахидзэщтыгъ. Зыгорэ пшӀэн плъэкӀыщтмэ, гукӀэгъу къытфэшӀи, къыддэӀэпыӀ+.

23– «Зыгорэ пшӀэн плъэкӀыщтмэ» оӀо, – риӀуагъ Исус а лӀым. – ШӀошъхъуныгъэ зиӀэм сыдрэ Ӏофи ышӀэн елъэкӀы+.

24Ардэдэм кӀалэм ятэ къэкууагъ:

– Сэ сшӀошъ мэхъу, сишӀошъхъуныгъэ хэзгъэхъонэу къыздэӀэпыӀ, тхьэматэ.

25Исус цӀыф купышхо къэзэрэугъоигъэу зелъэгъум, джынэпцӀэ Ӏаем егыий, риӀуагъ:

– О, цӀыфхэр бзакоу, дэгоу зышӀырэ джынапцӀ, унашъо къыпфэсэшӀы, мы кӀалэм хэкӀыжьи, ныбжьи укъыхэмыхьажь.

26ДжынэпцӀэ Ӏаер къыхэкуукӀи, кӀалэр лъэшэу къыгъэкӀэзэзи, хэкӀыжьыгъ. КӀалэр хьадэм фэдэ хъугъэ. Арыти, а цӀыфхэм ащыщыбэхэм «ар лӀагъэ» аӀуагъ+. 27Ау Исус кӀалэм ыӀэ къыубыти, ылъакъохэм атыригъэуцуагъ, кӀалэри къэтэджыжьыгъ+.

28Ащ ыуж Исус унэ горэм ихьагъ. Игъогу рыкӀохэрэр язакъоу къызынэжьхэм, къеупчӀыгъэх:

– А джынапцӀэр тэ хэтфын зыкӀэтымылъэкӀыгъэр сыда?

29– Мыщ фэдэ лъэпкъыр тхьэлъэӀумрэ нэкӀымрэ афэшъхьафкӀэ цӀыфым хэпфышъущтэп, – ариӀожьыгъ Исус.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри ятӀонэрэу Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 17:22-23; Лука 9:43-45)

30•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ а чӀыпӀэм икӀыхи, Галилей хэкум пхырыкӀыщтыгъэх. Ахэр зыдэщыӀэхэр Исус зыми къышӀэнэу фэягъэп, 31сыда пӀомэ, игъогу рыкӀохэрэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэщтыгъ. Ахэмэ моущтэу ариӀуагъ:

– ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо цӀыфхэм аубытынышъ, ахэмэ ар аукӀыщт, ау заукӀ ужым мэфищ тешӀагъэу лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщт+.

32Ау игъогу рыкӀохэрэм а гущыӀэхэм къарыкӀырэр къагурыӀуагъэп, Исус къеупчӀынхэкӀи щынэщтыгъэх+.

Хэта анахь ин дэдэр?

(Маттэ 18:1-5; Лука 9:46-48)

33•Къалэу Капернаум къэкӀожьыгъэх. Унэм зехьэхэм, Исус игъогу рыкӀохэрэм яупчӀыгъ:

– Гъогум шъузытетым, сыда шъузытегущыӀагъэр+?

34Ау ахэмэ заушъэфыгъ, сыда пӀомэ, ахэр гъогум зытетхэм, «Тэ тщыщэу хэта анахь ин дэдэр» аӀоти, зэнэкъокъущтыгъэх.

35Исус тӀыси, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум къяджи, ариӀуагъ:

– Зыгорэ апэ итынэу фаемэ, ар ауж дэдэ хъун фае, пстэуми Ӏофтабгэуи афэхъун фае+.

36Сабый горэм ыӀэ къыубыти, агузэгу ригъэуцуи, ӀаплӀ рищэкӀи, ариӀуагъ:+

37– Хэти мыщ фэдэ сабыир сэ сцӀэкӀэ къезгъэблагъэрэм сэ сыригъэблэгъагъэу мэхъу; хэти сэ сезгъэблагъэрэми сэ сизакъоу арэп ригъэблагъэрэр, сэ сыкъэзгъэкӀуагъэри ары+.

Къытпэмыуцурэр тигъус

(Лука 9:49-50)

38– Дин гъэсакӀу, лӀы горэм о пцӀэкӀэ джынапцӀэхэр цӀыфхэм ахифхэу тлъэгъугъэ, – къыриӀуагъ Иуан Исус. – Ар тэ зэрэтщымыщым пае зэтетӀэжьэнэу тыпылъыгъ+.

39– ЗэтешъумыӀажь ар, – къыӀуагъ Исус, – сыда пӀомэ, сэ сцӀэкӀэ Ӏофышхо гъэшӀэгъон зышӀэрэр, ащ лъыпытэу ӀаекӀэ къыстегущыӀэн ылъэкӀыщтэп. 40Сыда пӀомэ, тэ къытпэмыуцурэр тигъусэшъ ары+. 41Шъыпкъэр шъосэӀо, Христос игъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, псы шъуалъэ шъуезгъашъорэм ифэшъошэ ӀахьышӀу шӀокӀодыщтэп+.

ЦӀыфхэм псэкӀод ашӀэнэу дэзыхьыхырэ Ӏофхэр

(Маттэ 18:6-9; Лука 17:1-2)

42– Мы цӀыкӀухэм ащыщэу сэркӀэ шӀошъхъуныгъэ зиӀэм псэкӀод ышӀэнэу хэти дэзыхьыхырэм ыпшъэ мыжъошъхьал рашӀэу, хым хадзагъэмэ, ежьыркӀэ нахьышӀущтыгъ+. 43-44О пӀэ псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, пыупкӀыжь. ПӀитӀу псаоу джэхьнэмэу цӀыфылыр зышхыщтэу, хьамлыухэр зыщымылӀэжьыщтэу, зимашӀуи мыкӀосэжьыщтым[*] укӀоным нахьи, уӀащэу мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотыныр оркӀэ нахьышӀу+. 45-46О плъакъуи псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, пыупкӀыжь. ПлъэкъуитӀу псаоу джэхьнэмэу цӀыфылыр зышхыщтэу, хьамлыухэр зыщымылӀэжьыщтэу, зимашӀуи мыкӀосэжьыщтым упадзэным нахьи, улъащэу мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ бгъотыныр оркӀэ нахьышӀу. 47-48Ащ фэдэуи, о унэ псэкӀод пшӀэнэу удихьыхмэ, къитхъыжь. УнитӀу псаоу джэхьнэмэу цӀыфылыр зышхыщтэу, хьамлыухэр зыщымылӀэжьыщтэу, зимашӀуи мыкӀосэжьыщтым упадзэным нахьи, зы нэ нахь уимыӀэми, Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ учӀэхьаныр оркӀэ нахьышӀу. 49Тхьэм хэтрэ цӀыфи машӀокӀэ ыщыущт, сыдрэ къурмэныпхъэри щыгъукӀэ ащыущт.

50– Щыгъур дэгъу. Ау щыгъум ищыугъэ хэкӀымэ, сыдэущтэу ар шъущыущта? Щыугъэ зыхэжъугъэлъ, шъузэгурыӀоуи шъузэдэпсэу+.

ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ

Шъхьэгьусэр тӀупщыжьыным ехьылӀагъ

(Маттэ 19:1-12)

10^1•Исус а лъэныкъом икӀыжьи, Иудей хэкоу Иордан псыхъом иадрабгъу щыӀэм кӀуагъэ. Джыри зэ цӀыф купышхохэр ыдэжь къыщызэрэугъоигъэх, зэрихабзэуи Исус ахэмэ Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэу ыублагъ.

2Джащыгъум фарисей заулэ Исус къыбгъодахьи, хагъэукъоным пае, къеупчӀыгъэх:

– ЛӀым ишъуз ытӀупщыжьыныр хабзэкӀэ хъущта?

3– Пегъымбар Мусэ унашъоу сыда къышъуфишӀыгъэр? – ариӀожьыгъ Исус.

4– ЛӀы горэм ишъуз зэритӀупщыжьырэ тхылъ ытхымэ, шъузыр ытӀупщыжьынэу пегъымбар Мусэ фит ышӀыгъ[*], – къаӀожьыгъ ахэмэ+.

5– Шъуигуркъагъэ пае пегъымбар Мусэ а унашъор къышъуфитхыгъ, – ариӀожьыгъ Исус. 6– Ау ублапӀэм дэжь Тхьэм щыӀэр зэкӀэ къызегъэхъум, «хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ къыгъэхъугъ»[*]+. 7«Ащ къыхэкӀыкӀэ[*] хъулъфыгъэм яти яни ыбгынэнхэшъ, ишъуз гъусэ фэхъунышъ,+
8итӀур зыпкъ хъущтых». Аущтэу ахэр зыпкъых нахь, пкъитӀу хъужьыхэрэп. 9Арышъ, а тӀоу Тхьэм гъусэ зэфишӀыгъэхэр цӀыфым зэгуигъэкӀыжь хъущтэп+.

10ЕтӀани унэм исхэу, игъогу рыкӀохэрэр а ӀофымкӀэ Исус къеупчӀыгъэх. 11Исус ариӀуагъ:

– Хэтми зишъуз зытӀупщыжьэу, нэмыкӀ бзылъфыгъэ къэзыщэжьырэм апэрэ шъузымкӀэ зинэ ышӀагъэу мэхъу. 12Шъузыри илӀ гокӀыжьэу нэмыкӀ лӀы горэм дэкӀожьмэ, ащи зинэ ышӀагъэу мэхъу+.

Исусрэ сабыйхэмрэ

(Маттэ 19:13-15; Лука 18:15-17)

13•ЕтӀанэ цӀыфхэм сабыйхэр Исус къыфащагъэх, Тхьэм ынэшӀу ахэмэ къащифэным пае, Исус ыӀэхэр атырилъхьэнхэу Ау Исус игъогу рыкӀохэрэм ахэмэ афадагъэп. 14Исус ащ гу зылъетэм, ыгу ябгъэу ариӀуагъ:

– Сабыйхэр садэжь къэрэкӀох, пэрыохъу шъуафэмыхъу, сыда пӀомэ, ащ фэдэхэр Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэтых. 15Шъыпкъэр шъосэӀо, сабыим Тхьэм и Тетыгъошхо зэридэрэм фэдэу, хэтми Тхьэм и Тетыгъошхо зымыдэрэр а Тетыгъошхом ыӀэчӀэгъ чӀэхьащтэп+.

16ЕтӀанэ Исус сабыйхэм ӀаплӀ арищэкӀи, ыӀэхэр атырилъхьи, Тхьэм ынэшӀу къащифэнэу афелъэӀугъ+.

КӀэлэ баир

(Маттэ 19:16-30; Лука 18:18-30)

17•Исус гъогум зытехьажьым, ыдэжь лӀы горэ къачъи, лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьи, къеупчӀыгъ:

– Дин гъэсэкӀо дэгъу, мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ ӀахьышӀоу къыслъыӀэсыным пае, сыда сшӀэщтыр+?

18– Сыда дэгъукӀэ укъызкӀысаджэрэр? – риӀожьыгъ Исус а лӀым. – Тхьэм нэмыкӀэу зи дэгъу щыӀэп+. 19Тхьэм иунашъохэр ошӀэх: «ЦӀыф умыукӀ, зинэ умышӀэ, умытыгъу, нэмыкӀ цӀыфхэм пцӀы атемылъхь, цӀыфхэм яӀэр гъэпцӀагъэкӀэ къатемых, уятэрэ уянэрэ лъытэныгъэ афэшӀ»+.

20– Дин гъэсакӀу, – къыриӀожьыгъ а лӀым Исус, – сикӀэлэгъу къыщегъэжьагъэу ахэр зэкӀэ сэгъэцакӀэх+.

21Джащыгъум Исус а лӀым еплъи, ыгу еӀуи, риӀожьыгъ:

– УзыщыкӀэрэр зы. КӀуи, уиӀэ пстэури щэжьи, ахъщэр тхьамыкӀэхэм ят. Джащыгъум уашъом мылъкушхо щыуиӀэ хъущт. ЕтӀанэ къакӀуи, сауж къырыкӀу+.

22Ар Исус къызеӀом, лӀым ынэгу къызэхахьи, ыгу къеоу ӀукӀыжьыгъ, сыда пӀомэ, мылъкушхо иӀагъэти ары.

23Исус зиплъыхьи, игъогу рыкӀохэрэм ариӀуагъ:

– Мылъку зиӀэхэмкӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьанхэр сыдэу къин!+

24Исус игъогу рыкӀохэрэм а гущыӀэхэр зызэхаххэм, лъэшэу агъэшӀэгъуагъ. Ау Исус джыри зэ ариӀуагъ:

– Синыбджэгъухэр, мылъкум щыгугъыхэрэмкӀэ Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьанхэр сыдэу къин! 25Баир Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ чӀэхьаным нахьи, махъшэр мэстанэм икӀыныр нахь ӀэшӀэх.

26Исус игъогу рыкӀохэрэм ар нахьыбэу агъэшӀагъуи, зэраӀожьыгъ:

– Ащыгъум, ежь зимыгъэкӀодэу, хэт зыкъэзгъэнэжьын зылъэкӀыщтыр?

27Исус ахэмэ яплъи, къыӀуагъ:

– ЦӀыфхэм ежьхэм замыгъэкӀодэу зыкъагъэнэжьын алъэкӀырэп, ау Тхьэм елъэкӀы; сыда пӀомэ, Тхьэм ымылъэкӀын Ӏоф зи щыӀэп+.

28– Моу къэдаӀолъ, тэ тиӀэгъэ пстэури къэдгъани, о уауж тыкъихьагъ, – Петрэ Исус риӀоу ыублагъ+.

29-30– Шъыпкъэр шъосэӀо, – къыӀуагъ Исус, – хэт щыщми е зиунэ, е зышхэр, е зышыпхъухэр, е зянэ, е зятэ, е зишъуз, е зилъфыгъэхэр, е зичӀыгухэр сэщ паерэ къэбарышӀум паерэ къэзгъэнагъэу, джы мы дунаим унэхэр, шыхэр, шыпхъухэр, ныхэр, лъфыгъэхэр, чӀыгухэр фэдишъэу щызымыгъотыжьыщт цӀыф зи щыӀэп, а цӀыфми къиныбэ рагъэщэчыщт. Адрэ дунаими мыкӀодыжьын щыӀэныгъэ щыриӀэ хъущт++. 31Ау апэ итхэм ащыщхэу бэхэр ауж къинэщтых, ауж итхэри апэ хъущтых+.

Ежь зэраукӀыщтри лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыщтри ящэнэрэу Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 20:17-19; Лука 18:31-34)

32•ЕрусалимкӀэ дэкӀуаехэу гъогум зытетхэм, игъогу рыкӀохэрэм апэ итэу Исус кӀуагъэ. Ахэмэ агъэшӀагъоу, щынагъо агухэм арылъэу, ыуж итхэу кӀощтыгъэх. Исус джыри зэ игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур зы лъэныкъокӀэ Ӏуищыхи, ежь къехъулӀэщтыр ариӀоу ыублагъ.

33– Мары, тэ джы ЕрусалимкӀэ тыдэкӀуае, – ыӀуагъ. – Ащ ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ щаӀэкӀэхьащт. Ахэмэ ежь
укӀ къытыралъхьащт, хымэ лъэпкъхэми[*] аӀэкӀалъхьащт. 34Ахэр къыкӀэнэкӀэщтых, къытеужъунтхэщтых, къамыщкӀэ къеощтых, аукӀыщт. Мэфищ нэужми ежь лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыщт+.

Якъубэрэ Иуанрэ Исус зыкӀелъэӀугъэхэ Ӏофыр

(Маттэ 20:20-28)

35•Зебедей ыкъохэу, Якъубэрэ Иуанрэ Исус къыбгъодахьэхи, къыраӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, тэ тыкъызэрэолъэӀущтыр къытфэпшӀэнэу тыфай+.

36– Сыда къышъуфэсшӀэнэу шъузыфаер? – ариӀуагъ Исус.

37– О уищытхъушхо къызыскӀэ, зыр уиджабгъукӀэ адрэр уисэмэгубгъукӀэ тыкъэтӀысынэу фит тышӀ, – къыраӀожьыгъ ахэмэ+.

38– Шъо шъузыкӀэлъэӀурэр шъушӀэрэп, – ариӀуагъ Исус. – Къиным ишъуалъэ итэу сэ сызэшъощтым шъо шъуешъон шъулъэкӀыщта, хьауми цӀыфхэм Ӏаеу сызэраумэхъыщт шӀыкӀэм фэдэу, зяжъугъэумэхъын шъулъэкӀыщта+?

39– ТлъэкӀыщт, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

– Къиным ишъуалъэ итэу сэ сызэшъощтым шъори шъуешъощт, – ариӀуагъ Исус. – ЦӀыфхэм сэ Ӏаеу сызэраумэхъыщт шӀыкӀэм фэдэу, шъори шъуаумэхъыщт+. 40Ау сэ сиджабгъукӀэ е сисэмэгубгъукӀэ шъукъэтӀысынэу фит шъусшӀын слъэкӀыщтэп. А тӀысыпӀэхэр Тхьэм зыфигъэхьазырыгъэхэ цӀыфхэм яй.

41Адрэ нэбгырипшӀэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ар зызэхахым, Якъубрэ Иуанрэ афэгубжыгъэх. 42Ащ дэжьым Исус игъогу рыкӀохэрэм къяджагъ.

– Шъо шъошӀэ, – ариӀуагъ Исус, – мы дунаим пщыкӀэ заджэхэрэр цӀыфхэм апшъэ зэрэдэсхэрэри, ятхьэматэхэм цӀыфхэм тетыгъо зэрафыряӀэрэри шъошӀэ. 43Шъо шъузэрэзэфыщытын фаер арэп. Шъуащыщэу ины хъу зышӀоигъор Ӏофтабгэ къышъуфэхъун фае+. 44Шъуащыщэу апэ ит зышӀоигъори пстэуми пщылӀ афэхъун фае. 45Сыда пӀомэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо[*] цӀыфхэм яшӀуагъэ ежь зэригъэкӀыжьыныр арэп къызкӀэкӀуагъэр, ежь ишӀуагъэ цӀыфхэм аригъэкӀыныр, цӀыфыбэхэми апае ыпсэ шъхьэщэфыжьэу ытыныр ары нахь+.

Бар-Тимай зыцӀэ нэшъур Исус зэригъэхъужьыгъэр

(Маттэ 20:29-34; Лука 18:35-43)

46•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къалэу Ерихон[*] къэкӀуагъэх. ЦӀыф купышхо ягъусэу ахэр къалэм дэкӀыжьхэ зэхъум, Тимей ыкъоу Бар-Тимай зыцӀэ лъэӀокӀо нэшъу горэ гъогу напцэм Ӏусыгъ+. 47Назарет щыщ Исус зэрэблэкӀырэр зызэхехым, мэкъэшхокӀэ къэджагъ: – Даутэ ы Къо[*] Исус, гукӀэгъу къысфэшӀ!+

48ЦӀыфыбэхэм амыдэу «Щыгъэт!» – раӀуагъ. Ау ар джыри нахь мэкъэшхокӀэ къэджагъ: – Даутэ ы Къу, гукӀэгъу къысфэшӀ!

49Исус къызэтеуцуи, къыӀуагъ: – Моу шъукъедж. – Умыщын, къэтэдж, ежь къыоджэ, – аӀуи, нэшъум къеджагъэх. 50Нэшъум ищыгъын кӀыӀутелъ зытыридзи, къызщылъэти, Исус дэжь къэкӀуагъ.

51– Сыда къыпфэсшӀэнэу узыфаер? – риӀуагъ Исус а лӀым. – Рабби, сынэхэр къэгъэплъэжь, – къыриӀуагъ нэшъум.

52– КӀожь, – риӀуагъ Исус. – О уишӀошъхъуныгъэ уигъэхъужьыгъ. Ардэдэм нэшъум ынэхэр къэплъэжьыгъэх, Исуси ыуж итэу гъогум техьагъ+.

ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ

Щытхъушхо иӀэу Исус Ерусалим зэрэдэхьагъэр

(Маттэ 21:1-11; Лука 19:28-40; Иуан 12:12-19)

11^1•Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ Ерусалим игъунэгъу хъугъэх. Елеон Ӏуашъхьэм[*] Ӏус къуаджэхэу Бет-Фагиерэ Бет-Аниерэ къазынэсхэм, Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу апэ ыгъэкӀуагъ,+
2моущтэу ариӀозэ:

– ШъупэчӀынэтӀэ къуаджэм шъудахь. Шъузэрэдахьэу, щыд къунанэу цӀыф ныбжьи зытемытӀысхьагъэр епхыгъэу шъуапэ къифэщт. Ар къэшъутӀати, моу къашъущэ. 3«Сыда шъушӀэрэр?» ыӀоу зыгорэ къышъоупчӀымэ, «Зиусхьаныр ащ фай» ешъуӀуи, занкӀэу къэшъущэнэу фит шъуишӀыщт.

4Ахэр кӀохи, урамым тетэу къэлапчъэ горэм епхыгъэу, щыд къунан горэ къагъоти, къыкӀэратӀытыкӀыгъ. 5А чӀыпӀэм щытхэм ащыщхэм къараӀуагъ: – Сыд пае а щыд къунаныр къэшъутӀатэра?

6Исус зэриӀуагъэм фэдэу пэгъокӀ аратыжьи, адрэхэм щыд къунаныр Ӏуащынэу фит къашӀыгъэх. 7Щыд къунаныр Исус дэжь къащи, ящыгъынхэр тыралъхьагъ. ЕтӀанэ Исус щыд къунаным тетӀысхьагъ. 8ЦӀыфыбэхэм ящыгъынхэр гъогум тыраубгъощтыгъ, нэмыкӀхэми чъыг къутамэхэр хатэхэм къащыпаупкӀыхэти, гъогум тыралъхьэщтыгъэх+. 9ЦӀыфхэу Исус ыпэ итхэу кӀощтыгъэхэми, ыуж итыгъэхэми мэкъэшхокӀэ аӀощтыгъ:

– Хьусаннэ! [*] Зиусхьаным ыцӀэкӀэ къакӀорэм щытхъушхор ий!

10Тятэшхоу Даутэ и Тетыгъоу къэкӀощтым щытхъушхор ий!

Хьусаннэ! Анахь Лъагэм щытхъушхор ий! [*]+

11Исус Ерусалим дахьи, Тхьэм иунэшхо ихьагъ. Зэпстэури къызеплъыхьэм, мафэр хэкӀотагъэти, къалэм дэкӀи, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур игъусэу къуаджэу Бет-Ание кӀуагъэ.

Исус ынджыр чъыгым зэребгыгъэр

(Маттэ 21:18-19)

12•ЯтӀонэрэ мафэм Бет-Ание зыдэкӀыжьхэм, Исус къэмэлэкӀагъ+. 13Тхьапэхэр зыпыт ынджыр чъыг чыжьэкӀэ зелъэгъум, зыгорэ пытмэ еплъынэу кӀуагъэ. Чъыгым зынэсым, тхьапэ нэмыкӀ зи пымытэу къычӀэкӀыгъ, сыда пӀомэ, ынджырым игъуагъэпти ары[*]+. 14Аущтэу зэхъум, Исус чъыгым риӀуагъ: – Непэ щегъэжьагъэу о къыппыкӀэу егъашӀэми зыми зи ерэмышх. Игъогу рыкӀохэрэм Исус къыӀуагъэр зэхахыгъ.

Исус щэн-щэфакӀохэр Тхьэм иунэшхо къызэрэчӀифыгъэхэр

(Маттэ 21:12-17; Лука 19:45-48; Иуан 2:13-22)

15•ЕтӀанэ Ерусалим нэсыгъэх. Исус Тхьэм иунэшхо чӀахьи, щэн-щэфакӀохэу чӀэтхэр[*] къычӀифыхэу ыублагъ. Ахъщэ зыхъожьхэрэм[*] яӀанэхэмрэ тхьаркъо зыщэхэрэм япхъэнтӀэкӀухэмрэ зэпыригъэзагъэх+. 16Тхьэм иунэшхо кӀоцӀыкӀэ зыми зи щызэпырихыныр ыдагъэп. 17ЦӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэхэзэ, мыщ фэдэу ариӀуагъ:

– Тхьэм къызэриӀорэр игущыӀэ тхыгъэхэм арытба[*]: «Сэ сиунэ лъэпкъ пстэуми тхьэлъэӀупӀэ афэхъущт?» Ау шъо «хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэм» [*] фэдэ шъушӀыгъэ.

18Дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус къыӀуагъэхэр зызэхаххэм, ар зэрагъэкӀодыщт шӀыкӀэм лъыхъухэу аублагъ; сыда пӀомэ, Исус Ӏофхэу аригъашӀэщтыгъэхэр цӀыф купышхом ыгъэшӀагъоти, дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус щыщынэщтыгъэх+.

19ЕтӀанэ пчыхьэ зэхъум, Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ къалэм дэкӀыжьыгъэх+.

Ынджыр чъыг гъугъэр

(Маттэ 21:20-22)

20•Пчэдыжьым ынджыр чъыгым къызыблэкӀыжьхэм, ылъапсэ нэсэу ар зэрэгъугъэр алъэгъугъ. 21Петрэ ащ дэжьым Исус ыӀогъагъэр ыгу къэкӀыжьи, къыриӀуагъ:

– Рабби, еплъ, ынджыр чъыгэу узэбгыгъэр гъугъэ!

22– ТхьэмкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъугухэм арыжъугъэлъ, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ. 23– Шъыпкъэр шъосэӀо, зыгорэм ыгу щэч къыримыгъахьэу, къыӀорэр хъункӀэ шӀошъхъуныгъэ иӀэу, мы Ӏуашъхьэм «ЗыкъэӀэти, хым зыхадз» зиӀокӀэ, ар къыдэхъущт+. 24Арышъ, шъосэӀо, сыд щыщкӀи Тхьэм шъуелъэӀумэ, Тхьэм къызэрэшъуфишӀэщтымкӀэ шӀошъхъуныгъэ шъугухэм арыжъугъэлъи, къышъуфишӀэщт+. 25Тхьэм шъузелъэӀукӀи, гукъанэ зыгорэм фышъуиӀэмэ, фэжъугъэгъу, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм шъо мыхъунхэу шъушӀагъэхэр къышъуфигъэгъунхэм пае+. 26Ау шъо фэшъумыгъэгъумэ, шъуя Тэ лъапӀэу уашъом щыӀэм шъо мыхъунхэу шъушӀагъэхэри къышъуфигъэгъущтхэп.

Исус итетыгъо къезытыгъэмкӀэ джурт тхьэматэхэр къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 21:23-27; Лука 20:1-8)

27•Джыри зэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ Ерусалим къэкӀожьыгъэх. Исус Тхьэм иунэшхо къыкӀухьэзэ, дин пэщэшхохэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, нахьыжъхэри къыбгъодахьэхи, 28къыраӀуагъ:

– Мы Ӏофхэр пшӀэнхэу фитыныгъэр тыда къыздипхыгъэр е ахэр пшӀэнхэу тетыгъор хэта о къыозытыгъэр+?

29– Сэри шъо Ӏоф горэкӀэ сышъоупчӀыщт, – ариӀуагъ Исус. – ПэгъокӀ къысэшъутыжьмэ, сэри шъосӀон мы Ӏофхэр сшӀэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр. 30Иуан цӀыфхэр ыумэхъынхэу хэта къэзгъэкӀуагъэр? ЦӀыфхэр ара, хьауми Тхьэр ара? ПэгъокӀ къысэшъут+.

31– «Тхьэр ары Иуан къэзгъэкӀуагъэр» тӀомэ, ежь къытиӀожьыщт: «Адэ, сыда Иуан къыӀуагъэхэр шъушӀошъ зыкӀэмыхъугъэр?» – аӀозэ, ахэр зэупчӀыжьыгъэх+. 32– «ЦӀыфхэр ары Иуан къэзгъэкӀуагъэхэр» етӀожьына? – ау ахэр цӀыфхэм ащыщынэщтыгъэх; сыда пӀомэ, цӀыф пстэуми Иуан шъыпкъэу пегъымбарэу алъытэщтыгъэти ары+. 33Арыти,

– ТшӀэрэп, – къыраӀожьыгъ Исус.

– Ащыгъум сэри шъосӀощтэп мы Ӏофхэр сшӀэнхэу фитыныгъэр къыздисхыгъэр, – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ.

ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ

СэнэшъхьэшӀэ бзаджэхэм яхьылӀэгъэ гъэсэпэтхыдэр

(Маттэ 21:33-46; Лука 20:9-19)

12^1•Исус гъэсэпэтхыдэхэмкӀэ цӀыфхэм адэгущыӀэу ыублагъ:

– ЛӀы горэм сэнэшъхьэ хатэ ыгъэтӀысхьагъ. Мыжъо чэукӀэ къышӀыхьи, сэнэшъхьэ фызалъэ хишӀыхьи, унэ плъэпӀэ лъаги дишӀыхьагъ. ЕтӀанэ сэнэшъхьэшӀ[*] горэхэм хатэр аӀэкӀилъхьи, хымэ хэгъэгу кӀуагъэ+. 2Сэнэшъхьэ пычыжьыгъор къызэсым, исэнэшъхьэ Ӏахь къаӀихынэу унэӀут горэ сэнэшъхьэшӀхэм адэжь ыгъэкӀуагъ. 3Ау ахэмэ унэӀутыр къаубыти, къеохи, ӀэнэкӀэу къатӀупщыжьыгъ. 4ЕтӀани сэнэшъхьэ хатэр зием нэмыкӀ унэӀут горэ сэнэшъхьэшӀхэм адэжь ыгъэкӀуагъ. Ащи ышъхьэ къеохи, лые къырахыгъ. 5ЕтӀанэ нэмыкӀ унэӀут горэ ыгъэкӀуагъ; ар къаукӀыгъ; нэмыкӀ унэӀутыбэхэри ыгъэкӀуагъэх; зы купым къеуагъэх, адрэ купыри къаукӀыгъ+.

6– ШӀу ылъэгъурэ къо закъуи иӀагъ. «Сэ скъо лъытэныгъэ къыфашӀын» ыӀуи, ауж дэдэу ар сэнэшъхьэшӀхэм адэжь ыгъэкӀуагъ+.

7– Ау сэнэшъхьэшӀхэм зэраӀожьыгъ: «Мыры сэнэшъхьэ хатэр къызыфэнэжьыщтыр. Ар тэжъугъэукӀи, сэнэшъхьэ хатэр тэ къытфэнэжьыщт»+. 8Аущтэу сэнэшъхьэ хатэр зием ыкъо къаубыти, къаукӀи, сэнэшъхьэ хатэм къыдадзыжьыгъ+.

9– Сэнэшъхьэ хатэр зием сыда ышӀэщтыр? – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Ар къэкӀонышъ, сэнэшъхьэшӀхэр ыгъэкӀодынхэшъ, сэнэшъхьэ хатэр нэмыкӀхэм аӀэкӀилъхьащт+. 10Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэм[*] шъуяджагъэба:

«Унэ зышӀыхэрэм зэрамыпэсэу чӀадзыжьыгъэ мыжъор унэр зыӀыгъырэ лъэпсэ дэдэ хъугъэ.

11Мыр Зиусхьаным иӀэшӀэгъэ Ӏоф, ари тэ гъэшӀэгъонэу къытфэлъагъо»+?

12Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ дин пэщэшхохэмрэ мы гъэсэпэтхыдэр ежьхэм яхьылӀагъэу Исус къызэриӀотагъэр къагурыӀуагъэти, Исус къаубытынэу пылъыгъэх, ау цӀыф купышхом щыщынэщтыгъэхэти, ыуж икӀыжьхи, ӀукӀыжьыгъэх+.

Хьакъулахь ахъщэм ехьылӀагъ

(Маттэ 22:15-22; Лука 20:20-26)

13•Ащ нэужым Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ дин пащэхэмрэ гущыӀэ горэм тыраубытэным пае, фарисейхэм ащыщхэри пачъыхьэ Ирод дезгъаштэхэрэм ащыщхэри Исус дэжь агъэкӀуагъэх+. 14Ахэр Исус дэжь къакӀохи, къыраӀуагъ:

– Дин гъэсакӀу, шъыпкъагъэ зиӀэ лӀэу узэрэпсэурэри, цӀыфхэм аӀорэм узэримыгъапэрэри тэшӀэ, сыда пӀомэ, цӀыфхэм ятеплъэ уемыплъэу, цӀыф пстэури уизэфэд, шъыпкъагъэми тетэу, Тхьэм игъогу цӀыфхэм яогъашӀэ. Кайсарым[*] хьакъулахь ахъщэр[*] етты хъущта, мыхъущта? Еттына, етымытына+?

15Ау Исус ахэмэ янэпитӀугъэ гу лъитагъэти, ариӀуагъ:

– Сыд пае сыхэжъугъэукъонэу шъупылъа? Зы динар[*] ахъщэ къысфэшъухьи, сэжъугъэлъэгъу+.

16Динарыр къыфахьыгъ.

– Хэта зисурэт мыщ итыри, хэта зыцӀэ мыщ тетхагъэри? – яупчӀыгъ Исус.

– Кайсарыр ары, – къыраӀожьыгъ ахэмэ.

17– Ащыгъум Кайсарым иер Кайсарым ешъутыжь, Тхьэм иери Тхьэм ешъутыжь, – джэуап аритыжьыгъ Исус. Ахэмэ ар бэу агъэшӀэгъуагъ+.

Саддукейхэр лӀагъэхэм къэтэджыжьыкӀэ афэхъущтым ехьылӀагъэу Исус къызэреупчӀыгъэхэр

(Маттэ 22:23-33; Лука 20:27-40)

18•ЛӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр зышӀошъ мыхъухэрэ саддукейхэм[*] ащыщхэр Исус къыбгъодахьэхи, къеупчӀыгъэх:+

19– Дин гъэсакӀу, пегъымбар Мусэ моущтэу къытфитхыгъ[*]: «ЛӀы горэм ыш лӀэу, лъфыгъэ имыӀэу шъуз къыкӀэнмэ, ыш унагъо фишӀэным пае, а лӀым шъузабэр къыщэжьын фае»+. 20Зэкъошибл щыӀагъ. Ахэмэ ащыщэу апэрэм шъуз къыщагъ, ау лъфыгъэ имыӀэу дунаим ехыжьыгъ. 21ЯтӀонэрэми а шъузыр къыщэжьыгъ. Ащи лъфыгъэ имыӀэу дунаим ехыжьыгъ, ящэнэрэри ащ фэдагъ. 22Блыми а шъузыр къащэжьыгъ, ау лъфыгъэ яӀагъэп. Зэпстэуми ауж дэдэ шъузыри дунаим ехыжьыгъ. 23Джы лӀагъэхэр къызытэджыжьхэкӀэ, хэта зишъузыщтыр ар? Сыда пӀомэ, нэбгыриблыми шъузэу яӀагъэшъ ары?

24– Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэмрэ Тхьэм илъэкӀышхорэ зэрэшъумышӀэхэрэр арыба шъузкӀыхэукъорэр? – ариӀожьыгъ Исус ахэмэ. 25– Сыда пӀомэ, лӀагъэхэр къызытэджыжьхэкӀэ, шъуз къащэжьыщтэп, лӀыми дэкӀожьыщтхэп, уашъом щыӀэ мэлэӀичхэм афэдэщтых нахь. 26Ау лӀагъэхэр къызэрэтэджыжьыщтхэр пегъымбар Мусэ итхылъ зэритым шъуеджагъэба? Пэнэ куандэм икъэбар зэрыт чӀыпӀэм дэжь ит Тхьэр пегъымбар Мусэ къыдэгущыӀи, моущтэу къызэриӀуагъэр[*]: «Сэры Ибрахьими, Исхьакъи, Якъуби я Тхьэр»+. 27Ащ къикӀырэр Тхьэр псаухэмрэ лӀагъэхэу зыфаӀохэрэмрэ зэря Тхьэр ары. Шъо инэу шъухэукъо.

Тхьэм иунашъохэм ащыщэу анахь лъэпӀэ дэдэр

(Маттэ 22:34-40; Лука 10:25-28)

28•Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ащыщэу зыгорэм Исусрэ саддукейхэмрэ зэнэкъокъухэу зэхихыгъ, Исус дэгъоу пэгъокӀ къызэраритыгъэри ешӀэти, къыбгъодахьи, къеупчӀыгъ:

– Тхьэм иунэшъо пстэуми ащыщэу анахь лъэпӀэ дэдэр тара?

29– Анахь лъэпӀэ дэдэр[*] мыры: «ШъукъэдаӀу, израиль цӀыфхэр, Зиусхьанэу ти Тхьэ ары зизакъоу Зиусхьаныр; 30зэкӀэ о угурэ упсэрэкӀи, зэкӀэ уизэхэшӀыкӀыкӀи, зэкӀэ пкӀуачӀэкӀи Зиусхьанэу уи Тхьэ шӀу лъэгъу»+. 31ЯтӀонэрэ унашъор[*] мыры: «О пшъхьэ шӀу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шӀу лъэгъу». Мы унэшъуитӀум анахь унэшъо лъапӀэ щыӀэп, – къыӀожьыгъ Исус+.

32– Дэгъу, дин гъэсакӀу, – къыриӀожьыгъ Тэурат егъэджэкӀо пащэм Исус, – Тхьэр зэрэзакъор, ащ нэмыкӀэу Тхьэ зэрэщымыӀэри шъыпкъэу къэпӀуагъ+. 33ЗэкӀэ о угурэ упсэрэкӀи, зэкӀэ уизэхэшӀыкӀыкӀи, зэкӀэ пкӀуачӀэкӀи ар шӀу плъэгъуныр, о пшъхьи шӀу зэрэплъэгъурэм фэдэу, уигъунэгъуи шӀу плъэгъуныр, Тхьэм пае агъэстырэ къурмэныпхъэ пстэумрэ тын пстэумрэ анахьи бэкӀэ нахь лъапӀ+.

34Исус Тэурат егъэджэкӀо пащэм губзыгъэу пэгъокӀ къызэритыгъэр зелъэгъум, риӀуагъ:

– О Тхьэм и Тетыгъошхо ыӀэчӀэгъ учӀэхьаным упэчыжьэп. Ащ къыщегъэжьагъэу нэмыкӀыкӀэ Исус къеупчӀыжьынэу хэти тегушхуагъэп+.

Христос хэта зыкъор?

(Маттэ 22:41-46; Лука 20:41-44)

35•Исус Тхьэм иунэшхо чӀэтэу, цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэзэ, къыӀуагъ:

– Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм Христос Даутэ ыкъоу сыдэущтэу аӀора+? 36Сыда пӀомэ, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ ежь Даутэ ыгу къырилъхьи, моущтэу къыригъэӀуагъэба[*]:

«Тхьэу Зиусхьаным сэ си Зиусхьан къыриӀуагъ: О уипыихэр плъэкъо чӀэгъ къычӀэсэгъэуцофэхэ, сэ сиджабгъукӀэ къызгос»+?

37– Ежь Даутэ Христос «си ЗиусхьанкӀэ» еджэ, – къыпигъэхъожьыгъ Исус. – Арэу зыхъукӀэ, сыдэущтэу Христос Даутэ ыкъо хъура? ЦӀыф купышхор игуапэу Исус едэӀущтыгъ+.

Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм ямысагъэ Исус къызэрэхигъэщыгъэр

(Маттэ 23:1-36; Лука 20:45-47)

38•Исус цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр аригъашӀэзэ, къыӀуагъ:

– Тэурат егъэджэкӀо пащэхэм шъуафэсакъ. Ахэмэ шъошэ кӀыхьэхэр ащыгъхэу къакӀухьаныр якӀас. ЗэӀукӀэхэми ежьхэм аӀэхэм цӀыфхэр щарагъэбэунхэри, 39синэгогухэм цӀыфхэр зыщызэӀукӀэхэкӀи, гухэхъо Ӏанэхэм тхьэмэтэ тӀысыпӀэхэр щаубытынхэри якӀас+. 40Шъузабэхэм яунэхэри атырахых. ЦӀыфхэм агъэшӀэгъоным пае, тхьэлъэӀухэр агъэкӀыхьэх. Тхьэм ахэр инэу ыпщынэжьыщтых.

Шъузабэм ахъщэу Тхьэм пае ытыгъэр

(Лука 21:1-4)

41•ЦӀыфхэм Тхьэм тын фашӀэу, ахъщэхэр зыдалъхьэрэ пхъуантэхэм апашъхьэ Исус тӀысыгъэу, ахъщэхэр зэрэдалъхьэхэрэм еплъыщтыгъ. ЦӀыф баибэхэм ахъщэ бэу далъхьагъ+. 42Шъузэбэ тхьамыкӀэ горэ къакӀуи, гъоплъэ ахъщитӀу пхъуантэм дилъхьагъ. Ащ дилъхьагъэр зы чапыч[*] фэдиз мэхъу.

43Джащыгъум Исус игъогу рыкӀохэрэм къяджи, ариӀуагъ:

– Шъыпкъэр шъосэӀо, мы шъузэбэ тхьамыкӀэм изакъоу адрэ дэзылъхьэгъэ цӀыф пстэуми анахьи нахьыбэ дилъхьагъ; 44сыда пӀомэ, ахэмэ ахъщэу къялыжьыгъэм щыщ далъхьагъэр, ау а шъузабэм анахьыбэ дилъхьагъ – зэрэпсэунэу зэкӀэ мэкӀэ тӀэкӀоу иӀэр+.

ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ

Тхьэм иунэшхо зэрэзэхакъутэщтыр Исус къызэриӀуагъэр

(Маттэ 24:1-2; Лука 21:5-6)

13^1•Исус Тхьэм иунэшхо къычӀэкӀыжьызэ, игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу зыгорэм къыриӀуагъ:

– Еплъ, дин гъэсакӀу! Мыхэр сыдэу мыжъо ин дэдэха! Мыхэр сыдэу унэ гъэшӀэгъонха!

2– Мы унэшхохэр олъэгъуха? – Исус ащ риӀожьыгъ. – МыжъуитӀу къызэтемынэжьэу пстэури къызэхэтэкъощт+.

Къиныбэ щэчыным иублапӀ

(Маттэ 24:3-14; Лука 21:7-19)

3Ащ ыуж Исус Тхьэм иунэшхо къыпэчӀынатӀэу Елеон Ӏуашъхьэм тесэу, Петри, Якъуби, Иуани, Индрыси язакъоу къызэнэжьхэм, къеупчӀыгъэх:

4– КъытаӀу, о зыфэпӀогъэ Ӏофхэр сыдигъо къэхъущтых, ахэр зэкӀэ къызэрэхъущтхэм янэшанэри сыд фэда?

5– Зыми шъукъызэримыгъэпцӀэщтым шъуфэсакъ, – ариӀоу ахэмэ ыублагъ Исус+. 6– Сэ сцӀэкӀэ зэджэжьхэу, «Сэры Христосыр» аӀоу, цӀыфхэу къэкӀощтхэр бэ хъущтых, цӀыфыбэхэри агъэпцӀэщтых. 7Ау благъэми чыжьэми зэо къэбар зызэхэшъухыкӀэ, шъумыщын. А Ӏофхэр къэхъунхэ фае, ау дунаим икӀэух ащыгъум къэсыгъэгоп. 8Зы лъэпкъыр адрэ лъэпкъым, зы пачъыхьагъури адрэ пачъыхьагъум езэонэу къэтэджыщт. ЧӀыпӀэ-чӀыпӀэхэми чӀыгур инэу ащысысыщт, гъаблэхэри къэхъущтых. А Ӏофхэр къиныбэ щэчыным иублапӀ+.

9– Ау шъо шъузыфэсакъыжь. Тхьэмэтэ хасэхэм апашъхьэ шъуаращэщт, синэгогухэми къамыщкӀэ къащышъоощтых. Сэ сигъогу шъузэрэрыкӀорэм пае, Ӏэшъхьэтетхэмрэ пачъыхьэхэмрэ апашъхьэ къэбарышӀум шыхьат шъуфэхъунэу шъукъиуцощт+. 10Ау ыпэ рапшӀэу къэбарышӀур лъэпкъ пстэуми арагъэӀун фае+. 11ХьыкумэшӀым ыпашъхьэ шъуращэнэу шъузаубыткӀэ, «Сыда тӀощтыр?» шъуӀоу, ыпэ рапшӀэу шъумыгумэкӀ. А сыхьат дэдэм гущыӀэхэу Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ шъугухэм къарилъхьэхэрэр къашъуӀох; сыда пӀомэ, шъорэп къэгущыӀэщтыр, Тхьэм ы Псэ ЛъапӀ ары нахь+.

12– ЦӀыфым ежь ыш, тым ежь илъфыгъэ тетыгъо зиӀэхэм арагъэукӀыным пае, арагъэубытыщт. Лъфыгъэхэри ны-тыхэм апэуцущтых, тетыгъо зиӀэхэми арагъэукӀыщтых+. 13Шъо сэ сцӀэ зэрэжъугъэлъапӀэрэм пае, цӀыф пстэуми шъуауджэгъущт. Ау кӀэухым нэсыфэ теубытагъэ зиӀэр мыкӀодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт+.

Гузэжъогъушхор

(Маттэ 24:15-28; Лука 21:20-24)

14•– Ау «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъоу»[*] пегъымбар Даниел зигугъу ышӀыгъэр зыдэщымытын фэе чӀыпӀэм щытэу зышъулъэгъукӀэ (еджэрэм къыгурэрэӀу), ащыгъум Иудей хэкум ис цӀыфхэр Ӏуашъхьэхэм ярэкӀолӀэжьых+. 15Унашъхьэм тетыри къызехыкӀэ, зыгорэ зыдихьынэу унэм ерэмыхьажь+. 16Губгъом итыми ищыгъын кӀыӀутелъ зыдихьынэу къерэмыгъэзэжь. 17А мафэхэм бзылъфыгъэ лъэрмыхьхэмрэ сабый быдзашъо зиӀэхэмрэ гъогу мыгъо теуцощтых+. 18Мы Ӏофхэр кӀымафэм темыфэнхэу Тхьэм шъуелъэӀу; 19сыда пӀомэ, а мафэхэм гузэжъогъушхо дунаир хэфэщт. Ащ фэдэ гузэжъогъушхо Тхьэм дунаир къызигъэхъугъэм щегъэжьагъэу джырэ нэсыфэ щыӀагъэп ыкӀи щыӀэжьыщтэп+. 20Зиусхьаным а мафэхэр нахь макӀэ ымышӀыгъэхэмэ, зы цӀыфи мыкӀодэу къэнэжьыщтыгъэп. Ау ежь къыхихыгъэ цӀыфхэм яхьатыркӀэ Зиусхьаным а мафэхэр нахь макӀэ ышӀыгъ+. 21А мафэхэм «Мары, Христос мыщ дэжьым щыӀ» ыӀоу е «Христос модэ щыӀ» ыӀоу, зыгорэм къышъуиӀомэ, шъушӀошъ шъумыгъэхъу+. 22Христос нэпцӀхэмрэ пегъымбар нэпцӀхэмрэ къэлъэгъощтых. Ахэмэ нэшэнэ гъэшӀэгъонхэри Ӏофышхо гъэшӀэгъонхэри къагъэлъэгъощтых, амал щыӀэмэ, Тхьэм къыхихыгъэ цӀыфхэр агъэпцӀэнхэм пае+. 23Ау шъо шъузфэсакъыжь, а Ӏоф пстэури къэхъуным ыпэкӀэ ахэмэ якъэбар къышъосӀуагъ+.

ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим къызэрэкӀожьыщтыр

(Маттэ 24:29-31; Лука 21:25-28)

24•– Ау гузэжъогъушхом ыуж а мафэхэм тыгъэр ушӀункӀыжьыщт, мазэри къэнэфыжьыщтэп. 25Жъуагъохэри уашъом къефэхыщтых, уашъом щыӀэ кӀуачӀэхэри хъыещтых+. 26Джащыгъум ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо ошъуапщэхэм ахэтэу, лъэкӀышхорэ щытхъушхорэ иӀэхэу, къакӀоу цӀыфхэм алъэгъущт+. 27Джащыгъум ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо мэлэӀичхэр ыгъэкӀощтых, дунэе лъэныкъуиплӀым, зы ошъо чапэм къыщегъэжьагъэу адрэ ошъо чапэм нэс, ежь ицӀыфхэу къыхихыгъэхэр къыхащыхэзэ, ежь къыфаугъоижьынхэу+.

Ынджыр чъыгым шъыпкъэу къыдгуригъаӀорэр

(Маттэ 24:32-35; Лука 21:29-33)

28•– Ынджыр чъыгым къехъулӀэрэмкӀэ Ӏоф горэ зэжъугъашӀэ: икъутамэхэм псы къахахьэу, ытхьапэхэр къыпыкӀэхэ зыхъукӀэ, гъэмафэр зэрэблагъэр шъошӀэ. 29Ащ фэдэу шъори, мы Ӏофхэр къэхъухэу зышъулъэгъукӀэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо гъунэгъоу, къэлапчъэм дэжь зэрэщытыр зэжъугъашӀэ. 30Шъыпкъэр шъосэӀо, мы Ӏофхэр зэкӀэ къэхъунхэм ыпэкӀэ, мы лъэпкъыр кӀодыщтэп+. 31Уашъомрэ чӀылъэмрэ кӀодыжьыщтых, ау сэ сигущыӀэхэр кӀодыжьыщтхэп+.

А мафэри а сыхьатри къызысыщтыр зыми ышӀэрэп

(Маттэ 24:36-44)

32•– Ау а мафэр е а сыхьатыр къызысыщтыр зыми ышӀэрэп. Уашъом щыӀэ мэлэӀичхэми ашӀэрэп, Тхьэм ы Къуи ышӀэрэп. Ты лъэпӀэ закъор ары ныӀэп ар зышӀэрэр. 33Шъузфэсакъыжь! Шъумычъыеу шъусакъ, Тхьэми шъуелъэӀу; сыда пӀомэ, а сыхьатыр къызысыщтыр шъушӀэрэпышъ ары!+
34Ар зыфэдэр мары: чыжьэу къыкӀухьанэу лӀы горэ иунэ екӀы. Хэти ежь иӀоф ышӀэнэу иунэӀутхэм иунэ аӀэкӀелъхьэ, къэлапчъэм Ӏут къэрэгъулэми мычъыеу сакъынэу унашъо фешӀы+. 35Арышъ, шъори шъумычъыеу шъусакъ; сыда пӀомэ, пчыхьэшъхьапэр арыми, чэщныкъор арыми, атэкъэӀогъур арыми, пчэдыжь нэфшъагъор арыми, унэр зиер къызыкӀожьыщтыр шъушӀэрэпышъ ары!+
36Ар шъумышӀахэу къызыкӀожькӀэ, шъучъыеу, шъупэмыплъэу зыкъешъумыгъэгъот+. 37Шъо къышъуасӀорэр зэпстэуми ясэӀо: шъумычъыеу шъусакъ!

ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ

Исус тхьагъэпцӀыгъэкӀэ аукӀынэу Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэт тхьэматэхэм гухэлъ зэрашӀыгъэр

(Маттэ 26:1-5; Лука 22:1-2; Иуан 11:45-53)

14^1•ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхомрэ Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэмрэ[*] къэсынхэкӀэ мэфитӀу къэнэжьыгъагъ. Дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус аукӀыным пае, тхьагъэпцӀыгъэкӀэ зэраубытыщт шӀыкӀэм лъыхъущтыгъэх+. 2Сыда пӀомэ, ахэмэ аӀуагъ:

– ЦӀыфхэм бырсырышхо къамыӀэтыным пае, мэфэкӀ мэфэшхом тефэу орэмыхъу.

Бзылъфыгъэ горэм осэшхо зиӀэ дагъэр Исус зэрэщифагъэр

(Маттэ 26:6-13; Иуан 12:1-8)

3•ЕтӀанэ Исус къуаджэу Бет-Ание щыӀэу, Симонэу шъоджэ уз Ӏае зиӀагъэм иӀанэ пэсэу шхэщтыгъ. Шхэзэ, бзылъфыгъэ горэ унэм къихьагъ. А бзылъфыгъэм алабастэр зыцӀэ мыжъом хэшӀыкӀыгъэу, дэгъалъэ ыӀыгъыгъ. Нард зыцӀэ къэкӀыгъэм идагъэ къабзэу, осэшхо зиӀэу, мэ ӀэшӀу зыпихырэр а дэгъалъэм итыгъ. Бзылъфыгъэм дэгъалъэр ыкъути, Исус ышъхьэ дагъэр тырикӀагъ+.

4Ар залъэгъум, зы куп губжи, моущтэу зэраӀожьыгъ:

– Мы дагъэу осэшхо зиӀэр хьаулыеу сыд пае ыгъэкӀодыгъа? 5А дагъэр ащагъэмэ, динар шъищым нахьыбэ къыхьыщтыгъ, тхьамыкӀэхэми афагощын алъэкӀыщтыгъ. Аущтэу аӀозэ, бзылъфыгъэм щыхьагъэх.

6– Ыуж шъуикӀ, – ыӀуагъ Исус. – Сыд пае бзылъфыгъэр жъугъэукӀытэра? Ащ шӀу къысфишӀагъ. 7ТхьамыкӀэхэр къышъухэт зэпытых, сыдигъо шъуфаеми шӀу афэшъушӀэн шъулъэкӀыщт, ау сэ сышъухэт зэпытыщтэп+. 8Мы бзылъфыгъэм ылъэкӀыгъэр ышӀагъ. Ащ сэ спкъы дагъэ щифи, сызэрэчӀалъхьажьыным сыфиухьазырыгъ+. 9Шъыпкъэр шъосэӀо, чӀылъэм зэкӀэ къэбарышӀур[*] тыдэ щагъэӀуми, мы бзылъфыгъэм ышӀагъэр къаӀотэжьыщт, цӀыфхэм а бзылъфыгъэр шӀукӀэ агу къагъэкӀыжьыным пае+.

Исус дин пэщэшхохэм аригъэубытынэу Иудэ зэрадиштагъэр

(Маттэ 26:14-16; Лука 22:3-6)

10•Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀум ащыщэу Иудэ Искариот дин пэщэшхохэм адэжь кӀуагъэ, Исус аригъэубытыным пае+. 11Ахэмэ ар зызэхахым, гушӀуагъэх, ахъщи Иудэ къыратынэу къагъэгугъагъ. Аущтэу Исус ахэмэ аригъэубытыным пае, Ӏэрыфэгъу уахътэ паплъэу Иудэ ыублагъ.

Исус ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр игъогу рыкӀохэрэм зэрадишӀыгъэр

(Маттэ 26:17-25; Лука 22:7-14, 21-23; Иуан 13:21-30)

12•Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэм иапэрэ мафэу ӀутӀыжъ шъынэр зыщышӀуабзыщтыгъэм игъогу рыкӀохэрэм Исус къыраӀуагъ:

– ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр щыпшӀынэу тыдэ тыкӀонышъ, щыдгъэхьазырынэу уфая+?

13Аущтэу Исус игъогу рыкӀохэрэм ащыщэу нэбгыритӀу къалэм ыгъэкӀуагъ, моущтэу ариӀозэ:

– Къалэм шъудахьи, лъы горэм псы къошын ыхьэу шъурихьылӀэщт. А лӀым ыуж шъуитэу шъукӀу. 14А лӀыр зэрыхьэрэ унэр зием ешъуӀу: «Дин гъэсакӀом еӀо: Сэррэ сигъогу рыкӀохэрэмрэ ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр зыщытшӀыщт хьакӀэщыр тыдэ щыӀа?» 15Джащыгъум унэ зэтетым ышъхьагърэ къатым тетэу, гъэкӀэрэкӀагъэу, хьэкӀэщышхоу тегъэпсыхьагъэр шъуигъэлъэгъущт. Ащ зэкӀэри къыщытфэжъугъэхьазыр.

16Исус игъогу рыкӀохэрэр ежьэхи, къалэм дэхьагъэх. Исус зэрариӀуагъэм тетэу пстэури къагъоти, ӀутӀыжъ пчыхьэшъхьашхэр агъэхьазырыгъ.

17Пчыхьэ зэхъум, Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀур игъусэу къэкӀуагъ. 18Ахэр Ӏанэм пэсхэу шхэхэ зэхъум Исус къыӀуагъ:

– Шъыпкъэр шъосэӀо, шъо сэ къыздашхэхэрэм шъуащыщ горэм тетыгъо зиӀэхэм саригъэубытыщт+.

19Ахэмэ агу къеуагъ. Зым зыр ыуж итэу къыраӀонэу фежьагъэх:

– Ар сэрэп, ныӀа?

20– Шъо пшӀыкӀутӀум шъущыщэу мы апсым хьалыгъу къыздыхэзгъаорэр ары тетыгъо зиӀэхэм сязгъэубытыщтыр, – ариӀуагъ Исус. 21– Шъыпкъэ, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо дунаим ехыжьыщт, ежь ехьылӀагъэу Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм зэрарытым фэдэу. Ау ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытырэр гъогу мыгъо теуцуагъ! А цӀыфыр къэмыхъугъэмэ, ежьыркӀэ нахьышӀущтыгъ+.

Зиусхьаным ипчыхьэшъхьашх

(Маттэ 26:26-30; Лука 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)

22•Ахэр шхэхэ зэхъум, Исус хьалыгъур къыштагъ, Тхьэм щытхъу фишӀи, зэгуичи, ахэмэ арити, къыӀуагъ:

– Ма, шъушхы, мы хьалыгъур сэ спкъы ары+.

23ЕтӀанэ шъуалъэр къышти, Тхьэм щытхъу фишӀи, аритыгъ. Ахэр зэкӀэ ащ итым щыщ ешъуагъэх.

24– Мы сэнэпсыр сэ слъэу Тхьэм ежьыррэ ицӀыфхэмрэ азыфагу дилъхьэгъэ зэзэгъыныгъэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр[*] ары, – ариӀуагъ Исус. – ЦӀыфыбэхэм ишӀуагъэ якӀынэу, лъэу сэ къыскӀэкӀыщтыр ары+. 25Шъыпкъэр шъосэӀо, Тхьэм и Тетыгъошхо къызыкӀощтым нэсыфэ, сэнэшъхьэпсым сешъожьыщтэп. А мафэм кӀэу сешъожьыщт.

26ЕтӀанэ Исусрэ игъогу рыкӀохэрэмрэ тхьэщытхъу орэд къызаӀо ужым, унэм икӀыхи, Елеон Ӏуашъхьэм кӀуагъэх+.

«Сэ сызыщыщыр умышӀэу къэпӀощт» Исус Петрэ зэрэриӀуагъэр

(Маттэ 26:31-35; Лука 22:31-34; Иуан 13:36-38)

27•– Шъо пстэуми сизакъоу утыгум сыкъишъунэщт, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм, – сыда пӀомэ, Тхьэм къызэриӀорэр игущыӀэ тхыгъэхэм арыт[*]: «Сэ мэлахъор сыукӀыщт, мэлхэри зэбгырыкӀыжьыщтых»+. 28Ау лӀагъэхэм сыкъызахэтэджыкӀыжьыкӀэ, шъуапэ Галилей хэкум сыкӀощт+.

29– Пстэуми утыгум укъыранэми, сэ укъисынэщтэп, – къыриӀуагъ Петрэ Исус.

30– Шъыпкъэр осэӀо, – риӀожьыгъ Исус Петрэ, – мы нычэпэ дэдэм атакъэр тӀо Ӏоным ыпэкӀэ, сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт.

31– Сэ сыбдэлӀэн фаеми, узыщыщыр сымышӀэу сӀощтэп, – теубытагъэу къыӀуагъ Петрэ. Ащ фэдэ къабзэу Исус игъогу рыкӀорэ адрэ лӀы пстэуми къаӀуагъ.

Исус Гефсимание хатэм Тхьэм зэрэщелъэӀугъэр

(Маттэ 26:36-46; Лука 22:39-46)

32•Ащ нэужым Гефсимание[*] зыцӀэ чӀыпӀэм нэсыгъэх.

– Моу шъуетӀысэх, сэ Тхьэм селъэӀуфэ, – ариӀуагъ Исус игъогу рыкӀохэрэм. 33Исус етӀанэ Петри, Якъуби, Иуани зыдищагъэх; къэнэшхъэеу, гумэкӀэу ыублагъ+.

34– СилӀыкӀыным нэсэу инэу сыгу хэкӀы, – ариӀуагъ Исус. – Шъумычъыеу шъусакъэу моу шъущыӀ+.

35ЕтӀанэ тӀэкӀу ӀукӀоти, чӀыгум зыридзыхи, амал иӀэмэ, къин щэчыным исыхьат блигъэкӀынэу Тхьэм елъэӀугъ+.

36– Аббэу[*] сэ ся Т, о умылъэкӀын Ӏоф зи щыӀэп, – ыӀуагъ. – Мы къин щэчыным ишъуалъэ сӀых. Ау сызыфаер мыхъоу, о узыфаер орэхъу+.

37Ащ ыужым Исус игъогу рыкӀорэ нэбгырищымэ адэжь къыгъэзэжьи, чъыехэу къарихьылӀэжьыгъ.

– Симон, очъыя? – риӀуагъ Исус Петрэ. – Зы сыхьат закъо умычъыеу усакъын плъэкӀыгъэп, ара? 38Шъумычъыеу шъусакъ, псэкӀодшӀэным шъудимыхьыхынэуи Тхьэм шъуелъэӀу. Гур фай, ау пкъым ылъэкӀырэп+.

39Исус етӀанэ ӀукӀыжьи, а гущыӀэ дэдэхэмкӀэ Тхьэм елъэӀугъ. 40Джыри зэ къызегъэзэжьым, а нэбгырищыр чъыехэу къарихьылӀэжьыгъ, сыда пӀомэ, анапӀэхэр онтэгъу хъугъэхэти ары. Ахэмэ Исус къыраӀожьыщтыр ашӀагъэп. 41Исус ящэнэрэу къызегъэзэжьым, ахэмэ ариӀуагъ:

– Шъо джыри шъочъыя, зышъогъэпсэфа? Икъун! Сыхьатыр къэсыгъ. Мары, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо псэкӀодышӀэ цӀыфхэм аӀэкӀэхьащт+. 42Шъукъэтэдж! НекӀо, мары, ахэмэ сязгъэубытыщтыр къэблэгъагъ.

Исус зэраубытыгъэр

(Маттэ 26:47-56; Лука 22:47-53; Иуан 18:3-12)

43•Исус джыри къэгущыӀэзэ, игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀутӀумэ ащыщэу Иудэу Исус тетыгъо зиӀэхэм язгъэубытыщтыр ардэдэм къэкӀуагъ. Чатэхэмрэ умэхэмрэ аӀыгъхэу, цӀыф купышхо игъусагъ. Дин пэщэшхохэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, нахьыжъхэри ары ахэр къэзгъэкӀогъагъэхэр+.

44– Сэ сызэбэущтыр ары зыфасӀорэр, – ыӀуи, аубытыщтыр зэраригъэлъэгъущт шӀыкӀэр игъусэхэм ариӀогъагъ Иудэ. – Ар шъуубыти, шъуфэсакъызэ Ӏушъущ.

45Иудэ къызэрэнэсэу Исус екӀуалӀи,

– Рабби! – ыӀуи, Исус ебэугъ.

46Аущтэу Исус аубытыгъ. 47Ащ дэжьым щытхэм ащыщ горэм ичатэ къырихи, дин пэщэшхом иунэӀут еуи, ытхьакӀумэ лъэныкъо гуиупкӀыгъ+.

48– ХъункӀэкӀо горэ шъуубытыщтым фэдэу, чатэхэмрэ умэхэмрэ шъуӀыгъхэу шъукъыспэгъокӀыгъа? – ариӀуагъ Исус ахэмэ. 49– Мафэ къэси Тхьэм иунэшхо цӀыфхэм Тхьэм игущыӀэхэр щязгъашӀэхэу сышъухэтыгъ, ары шъхьакӀэ сышъуубытыгъэп. Ау мыр зыкӀэхъугъэр Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр къэшъыпкъэжьынхэр ары+.

50Джащыгъум Исус игъогу рыкӀорэ пстэури ежь утыгум къырани, хэхьажьыгъэх+.

КӀалэу хэхьажьыгъэр

51КӀалэ горэ чэсэй фыжь ыпкъ ещэкӀыгъэу, Исус игъусэхэм ахэтыгъ. А кӀалэр къаубытэу аублагъ, 52ау кӀалэм чэсэй фыжьыр ахэмэ къаӀэкӀини, пцӀанэу аӀэкӀэкӀи, хэхьажьыгъ.

Исус Тхьэмэтэ Хэсэшхом ыпашъхьэ зэрэращагъэр

(Маттэ 26:57-68; Лука 22:54-55, 63-71; Иуан 18:13-14, 19-24)

53•Исус дин пэщэшхом дэжь ащагъ. Адрэ дин пэщэшхохэри, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри зэкӀэ ащ дэжь къыщызэӀукӀагъэх. 54Петри чыжьэкӀэ Исус ыуж итэу, дин пэщэшхом ищагу нэсыфэ къыкӀэлъыкӀогъагъ. Ащ дэжьым машӀом зыщыригъэоу, къэрэгъулхэм ахэсыгъ.

55Дин пэщэшхохэмрэ Тхьэмэтэ Хэсэшхом[*] щыщхэу адрэ тхьэмэтэ пстэумрэ Исус укӀ тыралъхьаным пае, шыхьат лъыхъущтыгъэх, ау зи къагъотыгъэп. 56Шыхьат нэпцӀыбэхэм Исус пцӀы Ӏэджи тыралъхьагъ, ары шъхьакӀэ къаӀуагъэхэр зэтефагъэхэп+.

57Аущтэу зэхъум, шыхьат нэпцӀ куп къэтэджи, мыр Исус тырилъхьагъ:

58– Мы лӀым мыщ фэдэу къыӀоу зэхэтхыгъэ: «Тхьэм иунэшхоу цӀыфхэм аӀэкӀэ ашӀыгъэр сэ зэхэскъутэнышъ, цӀыфхэм аӀэкӀэ амышӀыгъэу нэмыкӀ унэшхо мэфищкӀэ зэтезгъэуцожьыщт»+.

59Ау а шыхьатхэми Исус тыралъхьагъэхэр зэтефагъэхэп.

60ЕтӀанэ дин пэщэшхор къэтэджи, утыгум къиуцуагъ.

– Сыд мы лӀыхэм о къыптыралъхьэрэр? Сыда зи къызкӀэмыӀорэр? – еупчӀыгъ ар Исус+.

61Исус зиушъэфи, зи къыӀуагъэп.

– Ора Христосэу щытхъушхор зиӀэ Тхьэм ы Къо? – еупчӀыгъ джыри зэ дин пэщэшхор+.

62– Сэры, – къыӀуагъ Исус, – лъэкӀышхор зиӀэ Тхьэм иджабгъукӀи госэу, ошъуапщэхэми ахэтэу, ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо къакӀоу шъулъэгъущт+.

63Ар къызеӀом дин пэщэшхом ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъэх[*].

– Сыда нэмыкӀ шыхьат зэрэтищыкӀэгъэжьыр? – къыӀуагъ ащ+. 64– Тхьэр зэригъэпцӀыгъэр шъо зэхэшъухыгъ. Сыдэущтэу шъухаплъэра? Ахэмэ зэкӀэмэ Исус укӀ ифэшъуашэу къаӀуагъ+. 65Зы купым Исус теужъунтхэхэу аублагъ. Ынэгуи рахъуи, бжымкӀэ еуагъэх.

– Упегъымбармэ, къыоуагъэм ыцӀэ къаӀо! – раӀуагъ. Къэрэгъулэхэри Исус енэпэшъоуагъэх+.

Петрэ Исус зыщыщыр ымышӀэу къызэриӀуагъэр

(Маттэ 26:69-75; Лука 22:56-62; Иуан 18:15-18, 25-27)

66•Петрэ ыхэкӀэ щагум зыдэтым, дин пэщэшхом иунэӀут пшъашъэхэм ащыщ къэкӀуагъ. 67Петрэ машӀом зыщыригъэоу зелъэгъум, еплъи риӀуагъ:

– Ори а Исусэу Назарет щыщым уригъусагъ.

68– Хьау, о зыфапӀорэр сэ сшӀэрэп, къызгурыӀорэп, – ыӀуагъ Петр. ЕтӀанэ щагум дэкӀи, идэхьапӀэ уцугъэ. Атакъэр къэӀуагъ.

69УнэӀут пшъашъэм Петрэ ащ дэжьым щытэу зелъэгъум, а чӀыпӀэм щытхэм джыри зэ ариӀожьэу ыублагъ:

– Мыр ахэмэ ащыщ.

70– Хьау, сэ ахэмэ сащыщэп, – ыӀуагъ Петрэ джыри зэ. ТӀэкӀу тешӀагъэу ащ дэжьым щытхэм джыри зэ Петрэ къыраӀожьыгъ:

– Шъыпкъэу ори ахэмэ уащыщ; сыда пӀомэ, Галилей хэкум ущыщба? ЯгущыӀакӀэкӀэ укъэгущыӀэ.

71– Тхьэр сэгъэпцӀы къасӀорэр мышъыпкъэмэ, а лӀэу зыфашъуӀорэр сшӀэрэп, – ыӀуи, Петрэ тхьарыӀо ышӀэу ыублагъ.

72Ардэдэм ятӀонэрэу атакъэр къэӀуагъ. Джащыгъум Исус къыриӀогъэгъэ гущыӀэхэр Петрэ ыгу къэкӀыжьыгъэх:

– Атакъэр тӀо Ӏоным ыпэкӀэ, сэ сызыщыщыр умышӀэу гъогогъуищэ къэпӀощт. Ар ыгу къызэкӀыжьым, Петрэ къэгъыгъ+.

ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ

Ӏэшъхьэтет Пилат ыпашъхьэ Исус зэрэращагъэр

(Маттэ 27:1-2, 11-14; Лука 23:1-5; Иуан 18:28-38)

15^1•Нэф къызэрышъэу, нахьыжъхэри, Тэурат егъэджэкӀо пащэхэри, адрэ тхьэматэхэу Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтхэри ягъусэхэу, дин пэщэшхохэм хасэ ашӀыгъ. Исус Ӏэхъу тыралъхьи, Ӏуащи, Ӏэшъхьэтет Пилат[*] ӀэкӀалъхьагъ+.

2– О джуртхэм уряпачъыхьа? – къеупчӀыгъ Пилат Исус.

– Ары, къызэрэпӀорэм фэд[*], – риӀожьыгъ Исус+.

3Дин пэщэшхохэм ӀэджыкӀи Исус агъэмысэщтыгъ. 4Пилат джыри зэ Исус къеупчӀыгъ:

– Сыда зи къызкӀэмыӀорэр? Къыптыралъхьэрэр зыфэдизыр плъэгъурэба+?

5Ау Исус зи къыӀожьыгъэп. Зи къызэримыӀожьыгъэр Пилат ыгъэшӀэгъуагъ.

Исус укӀ зэрэтыралъхьагъэр

(Маттэ 27:15-26; Лука 23:13-25; Иуан 18:39–19:16)

6•ӀутӀыжъ мэфэкӀ мэфэшхор къэсымэ, цӀыфхэр зыкӀэлъэӀурэ хьапсчӀэс горэ къафитӀупщыжьыныр Пилат ихэбзагъ. 7А мафэхэм цӀыфхэм бырсыр къызаӀэтым, лӀы горэ зыукӀыгъэу нэбгырэ заулэ хьапсым чӀэсыгъ. Бар-Аббэ ыцӀэу лӀы горэ ахэмэ ахэтыгъ. 8ЦӀыфхэр купышхоу Пилат дэжь къакӀохи, ихабзэ фэдэу къафишӀэнэу къелъэӀугъэх.

9– Джуртхэм япачъыхьэ шъхьафитэу къышъуфэстӀупщыжьыным шъуфая? – яупчӀыгъ Пилат. 10Пилат аущтэу зыкӀяупчӀыгъэр шъугъоным къыхэкӀэу, дин пащэхэм Исус къызэрэӀэкӀалъхьагъэр къыгурыӀуагъэти ары+. 11Ау Пилат Бар-Аббэ къырагъэтӀупщыжьыным пае, дин пэщэшхохэм цӀыфхэр зэкӀагъэплъыхьагъэх+.

12– Адэ, джуртхэм япачъыхьэу зыфашъуӀорэм сыда есшӀэщтыр? – джыри зэ яупчӀыгъ Пилат.

13– Къащым теӀулӀ! – къэкууагъэх ахэр.

14– Сыда ащ бзэджагъэу ышӀагъэр? – яупчӀыгъ Пилат. Ау ахэр нахь инэу къэзэрэгъэкууагъэх:

– Къащым теӀулӀ!+

15Джащыгъум Пилат цӀыф купышхор ыгъэрэзэнэу фэягъэти, Бар-Аббэ къафитӀупщыжьыгъ. ЕтӀанэ Исус къамыщкӀэ ригъаохи, къащым тыраӀулӀэнэу аӀэкӀилъхьагъ+.

ДзэлӀхэр Исус зэрэкӀэнэкӀагъэхэр

(Маттэ 27:27-31; Иуан 19:2-3)

16•ДзэлӀхэм преторие[*] зыцӀэ унэшхом Исус чӀащи, адрэ къэнэгъэ дзэлӀ купышхор ащ щызэхаугъоягъ. 17ЕтӀанэ плъыжь чӀапцӀэу шъошэ кӀыхьэ Исус щалъи, пэнэ къутамэхэр аблэзэ, пачъыхьэ тандж хашӀыкӀи, ышъхьэ тыралъхьагъ. 18Шъхьащэ фашӀэу аублагъ: «Опсэу, о джуртхэм япачъыхь!» аӀозэ. 19ЕтӀанэ бэщкӀэ ышъхьэ еощтыгъэх, теужъунтхэщтыгъэх, агъэлъапӀэрэм фэдэу лъэгонджэмышъхьэкӀэ ыпашъхьэ къитӀысхьэщтыгъэх+. 20Ахэр Исус зыкӀэнакӀэхэ ужым, шъошэ кӀыхьэ плъыжь чӀапцӀэр щахыжьи, ежь ищыгъынхэр щалъэжьыгъэх. ЕтӀанэ къащым тыраӀулӀэнэу преторием ращыжьыгъ.

Исус къащым зэрэтыраӀулӀагъэр

(Маттэ 27:32-44; Лука 23:26-43; Иуан 19:17-27)

21•Къалэу Кириние[*] щыщэу, Симон ыцӀэу лӀы горэ щыӀагъ. Ар Александрэрэ Рутрэ ятагъ. Ар губгъом къикӀыгъэу блэкӀ пэтэу, Исус икъащ ыхьынэу рагъэзыгъ+. 22Голготэ зыфаӀорэ чӀыпӀэм Исус ащагъ, (Голготэм къикӀырэр «Шъхьэпкъ ЧӀыпӀ» ары). 23Ащ дэжьым зынэсхэм, муркӀэ заджэхэрэ мыстхъу горэ зыхэлъ сэнэпс Исус фащэигъ, ау аӀихыгъэп. 24ЕтӀанэ Исус къащым тыраӀулӀагъ. Пхъэдз радзэзэ, ищыгъынхэм ащыщэу хэти иӀахьэу къылъыӀэсыщтыр зэфагощыгъ+.

25Исус къащым зытыраӀулӀэм, пчэдыжьым сыхьатыр бгъум нэсыгъагъ. 26Исус къащым зыкӀытыраӀулӀагъэр пхъэмбгъум моущтэу тетхэгъагъ: «Джуртхэм я Пачъыхь». 27А чӀыпӀэм хъункӀэкӀуитӀу, зыр иджабгъукӀэ адрэр исэмэгубгъукӀэ, Исус игъусэхэу къащхэм атыраӀулӀагъэх. 28Аущтэу Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэр[*] къэшъыпкъэжьыгъэх: «Хабзэм текӀыгъэхэм ащыщэу ежь алъытагъ». 29БлэкӀырэ цӀыфхэр Исус ехъоныщтыгъэх, ашъхьэхэр агъэсысхэу, моущтэу аӀозэ:

– О Тхьэм иунэшхо зэхэзыкъутэу, мэфищкӀэ зэтезгъэуцожьыщтыр,+
30умыкӀодэу зыкъэгъэнэжьи, къащым къехыжь!

31Ащ фэдэу дин пэщэшхохэмрэ Тэурат егъэджэкӀо пащэхэмрэ Исус кӀэнакӀэхэу зэраӀожьыгъ:

– НэмыкӀ цӀыфхэр мыкӀодэу къыгъэнэжьыгъэх, ау ежь зыкъыгъэнэжьышъурэп+. 32Христосэу Израиль ипачъыхьэ джы къащым къерэхыжь. Къызэрехыжьыгъэр тлъэгъумэ, шӀошъхъуныгъэ тиӀэ хъущт. Исус игъусэхэу къащхэм атыраӀулӀагъэхэри ежь къехъоныщтыгъэх+.

Исус зэрэлӀагъэр

(Маттэ 27:45-56; Лука 23:44-49; Иуан 19:28-30)

33•Щэджагъом[*] щегъэжьагъэу сыхьатыр щым[*] нэс, а хэгъэгум тыдэкӀи шӀункӀ къыщыхъугъ. 34Сыхьатыр щым дэжь Исус мэкъэшхокӀэ джагъэ: – Элой, Элой! Лама сабахтани? (Ащ къикӀырэр, «О си Тхь, о си Тхь! Сыд пае о сыкъэубгынагъ?»)+

35А чӀыпӀэм щытхэм ащыщхэм ар зызэхахым, аӀуагъ:

– ШъуедэӀу, ар пегъымбар Иляс еджэ.

36Зыгорэ Ӏулъади, кӀышъо зэраӀотырэм сэнэпс шӀоӀугъэр хиз ышӀи, бэщ горэм пилъхьи, Исус кӀигъэшъунэу фищэигъ. ЕтӀанэ ыӀуагъ:

– Зэ, пегъымбар Иляс къакӀоу къащым къыпихыжьмэ, тежъугъэплъ+.

37Ау Исус мэкъэшхокӀэ джи, ыпсэ ытыгъ.

38Джащыгъум Тхьэм иунэшхо ипэӀухъо ыпшъэкӀэ къыщегъэжьагъэу ыхэ нэсыфэ тӀоу къызэготхъыгъ+.

39ДзэлӀхэм япащэу Исус фэзанкӀэу щытым, ар моущтэу лӀэзэ зелъэгъум, къыӀуагъ:

– Шъыпкъэ дэдэу, мы лӀыр Тхьэм ы Къуагъ.

40ЧыжьэкӀэ къаплъэхэу, бзылъфыгъэхэри ащ дэжьым щытыгъэх. Ахэмэ ахэтыгъэх мыхэр: Магдалэ щыщ Мерэми, Саломий, нэмыкӀ Мерэми. А Мерэм Якъубэ нахьыкӀэу зыфаӀорэмрэ ыш Иосыерэ янагъ+. 41Исус Галилей хэкум зыщэӀэм, ахэр игъусэщтыгъэх, ӀэпыӀэгъу къыфэхъущтыгъэх. Ахэмэ анэмыкӀхэуи бзылъфыгъэ Ӏаджи Исус игъусэхэу Ерусалим къэкӀуагъэхэу а чӀыпӀэм щытыгъэх.

Исус ихьадэ къэунэм зэрэчӀалъхьажьыгъэр

(Маттэ 27:57-61; Лука 23:50-56; Иуан 19:38-42)

42•Бэрэскэшхо мэфагъ, шэмбэт мафэм ыпэрэ мафэр ары. Пчыхьэшъхьапэ хъугъэти, 43къуаджэу Ариматей щыщ Юсыф къэкӀуагъ. А Юсыф Тхьэмэтэ Хэсэшхом хэтэу, лъытэныгъэ зифэшъошэ тхьэмэтагъ. Тхьэм и Тетыгъошхо къэсыным ар паплъэщтыгъ. Ащ зигъэгушхуи, Пилат дэжь кӀуи, Исус ихьадэ кӀэлъэӀугъ. 44Исус зэрэлӀагъэр Пилат ыгъэшӀэгъуагъ. ДзэлӀхэм япащэ къаригъащи, еупчӀыгъ:

– Исус бэшӀагъа зылӀагъэр?

45Дзэ пащэм Исус зэрэлӀагъэр Пилат къызыреӀом, Юсыф Исус ихьадэ ыхьыжьынэу фит ышӀыгъ. 46Юсыф чэфын къыщэфи, хьадэр къащым къыпихыжьи, чэфыныр рищэкӀи, Ӏошъхьэ цакӀэм хаупкӀыгъэ къэунэм чӀилъхьажьыгъ. ЕтӀанэ къэунэ чӀэхьапӀэм мыжъошхо ӀуигъэукӀорэягъ. 47Магдалэ щыщ Мерэмрэ Иосый янэ Мерэмрэ Юсыф хьадэр зычӀилъхьажьыгъэр алъэгъугъ.

ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ

Исус лӀагъэхэм къызэрахэтэджыкӀыжьыгъэр

(Маттэ 28:1-8; Лука 24:1-12; Иуан 20:1-10)

16^1•Шэмбэтыр зыблэкӀым, Магдалэ щыщ Мерэм, Саломий, Якъубэ янэ Мерэми къэунэм кӀонхэу, Исус ихьадэ дагъэ щафэным пае, мэ ӀэшӀу зыпихырэ щыфэн дагъэхэр ащэфыгъэх+. 2Тхьэмафэм иапэрэ мафэм[*] жьы дэдэу, тыгъэр къыкъокӀыгъэ къодыеу, къэунэм кӀонхэу гъогу техьагъэх.

3– Къэунэ чӀэхьапӀэм мыжъошхоу Ӏулъыр хэт тфыӀуигъэукӀорэикӀына? – зэраӀожьыгъ ахэмэ+.

4Зэплъэхэм, мыжъошхор, ар мыжъо ин дэдагъ, ӀугъэукӀорэикӀыгъэу алъэгъугъ. 5Къэунэм зычӀахьэхэм, щыгъын фыжь кӀыхьэкӀэ фэпагъэу, кӀалэ горэ джабгъу лъэныкъомкӀэ щысэу алъэгъуи, агучӀэ изыгъ.

6– ШъумыгумэкӀ, – къариӀуагъ ащ ахэмэ. – Назарет щыщ Исусэу къащым тыраӀулӀагъэм шъузэрэлъыхъурэр сэшӀэ. Ар мыщ щыӀэжьэп. Ар лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъ! Мары чӀыпӀэу зычӀалъхьажьыгъэр. 7Ау шъо шъукӀуи, Петрэрэ адрэ лӀыхэу Исус игъогу рыкӀохэрэмрэ яшъуӀу: «Шъо шъуапэ ар Галилей кӀощт. КъызэрэшъуиӀуагъэм тетэу ащ дэжьым щышъулъэгъущт»+.

8Джащыгъум агучӀэ изыгъэти, бзылъфыгъэхэр кӀэзэзхэу къэунэм къычӀэкӀыжьхи, хэхьажьыгъэх. Зыми зи раӀуагъэп, сыда пӀомэ, джащ фэдизэу щынагъэхэти ары.

Исус Магдалэ щыщ Мерэм зыкъызэрэригъэлъэгъугъэр

(Маттэ 28:9-10; Иуан 20:11-18)

9•Тхьэмафэм иапэрэ мафэм жьэу Исус лӀагъэхэм къызахэтэджыкӀыжьым, ыпэ рапшӀэу Магдалэ щыщ Мерэм зыкъыригъэлъэгъугъ. А Мерэм ары Исус джынэпцӀибл зыхифыгъагъэр+. 10Ар Исус игъусагъэхэу, джы шъыгъохэу гъыщтыгъэхэм адэжь кӀуи, хъугъэ-шӀагъэр ариӀуагъ. 11Исус зэрэпсаури Мерэм ар зэрилъэгъугъэри зызэхахым, ашӀошъ хъугъэп+.

Игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу Исус зыкъызэраригъэлъэгъугъэр

(Лука 24:13-35)

12ЕтӀанэ игъогу рыкӀохэрэм ащыщхэу нэбгыритӀу губгъомкӀэ кӀохэзэ, нэмыкӀ теплъэ иӀэу, Исус зыкъаригъэлъэгъугъ. 13Ахэми агъэзэжьи, адрэ цӀыфхэу Исус игъогу рыкӀохэрэм къэбарыр араӀотэжьыгъ, ау ахэмэ ашӀошъ хъугъэп.

Исус игъогу рыкӀохэрэм апшъэ рилъхьэгъэ Ӏофыр

(Маттэ 28:16-20; Лука 24:36-49; Иуан 20:19-23; Апостол. 1:6-8)

14Ащ ыуж игъогу рыкӀорэ нэбгырэ пшӀыкӀузыр шхэхэзэ, Исус зыкъаригъэлъэгъугъ. Ахэмэ яшӀошъмыхъуныгъэмрэ ягуркъагъэрэ апаий, ежь лӀагъэхэм къахэтэджыкӀыжьыгъэу зылъэгъугъэхэм къаӀотагъэр ашӀошъ зэрэмыхъугъэм паий ягыигъ.

15– Дунаир зэкӀэ къэшъукӀухьи, цӀыф пстэуми къэбарышӀур яжъугъэӀу – ариӀуагъ Исус ахэмэ+. 16– Хэти зышӀошъ хъоу, зязгъэумэхъырэр мыкӀодэу Тхьэм къыгъэнэжьыщт, ау хэти зышӀошъ мыхъурэр Тхьэм ыгъэмысэщт+. 17ШӀошъхъуныгъэ зиӀэ цӀыфхэм мы нэшанэхэр ягъусэщтых: Сэ сцӀэкӀэ цӀыфхэм джынапцӀэхэр ахафыщтых; амышӀэрэ бзэхэмкӀэ гущыӀэщтых;+
18аӀэхэмкӀи блэхэр къаштэщтых; узгъэлӀэн къызхэкӀын шъоным ешъохэми, зи къаришӀэщтэп; ахэмэ аӀэхэр зытыралъхьэрэ сымаджэхэр хъужьыщтых+.

Исус уашъом зэрэдэкӀоежьыгъэр

(Лука 24:50-53; Апостол. 1:9-11)

19Зиусхьан Исус игъогу рыкӀохэрэм къызадэгущыӀэм ыуж, Тхьэм ар уашъом дищэежьыгъ, Тхьэм иджабгъукӀи щысынэу готӀысхьагъ+. 20Исус игъогу рыкӀохэрэр ежьагъэхэу, Тхьэм игущыӀэхэр тыдэкӀи щагъэӀущтыгъэх. Зиусхьаныр адэлажьэу, нэшэнэ гъэшӀэгъонхэу ежь игущыӀэхэм гъусэ афишӀыщтыгъэхэмкӀэ а гущыӀэхэр ыгъэшъыпкъэжьыщтыгъэх. Амин+.

* 1:3 Ащ иджэмакъ ары – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 40:3.

* 1:4 умэхъакӀо – еплъ Маттэ 3:1.

* 1:4 Иуан шъоф нэкӀым къыщылъагъуи – умэхъэкӀо Иуан иӀоф зиублагъэр Исус къызэхъу нэужым 27-рэ илъэсым пэблагъэу ары. Еплъ Лука 3:1-3.

* 1:5 Иудей хэкур – еплъ Маттэ 2:1.

* 1:9 Галилей хэкур – еплъ Маттэ 2:22.

* 1:9 къалэу Назарет – еплъ Маттэ 2:23.

* 1:11 Сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэу сыгу зэӀурэр оры – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7; Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 22:2; Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 42:1.

* 1:14 Иуан хьапсым зычӀадзэ ужым – еплъ Маттэ 4:12.

* 1:15 Тхьэм и Тетыгъошхо – еплъ Маттэ 3:2.

* 1:16 Галилей псыхъураер – еплъ Маттэ 4:18.

* 1:21 къалэу Капернаум – Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къохьэпӀэ Ӏушъом Ӏут.

* 1:21 шэмбэт мафэр – еплъ Маттэ 12:1.

* 1:21 синэгогу – еплъ Маттэ 4:23.

* 1:22 Тэурат егъэджэкӀо пащэхэр – еплъ Маттэ 2:4.

* 1:41 тырилъхьи – еплъ Маттэ 8:3.

* 2:10 ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо – еплъ Маттэ 8:20.

* 2:16 фарисейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 2:18 анэкӀыщтыгъ – еплъ Маттэ 9:14.

* 2:24 пшӀэ мыхъущтыр – пегъымбар Мусэ и Тэурат хабзэ иунашъо тетэу шэмбэт мафэм Ӏоф ашӀэ хъущтыгъэп. Еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 34:21.

* 2:26 дин пэщэшхор – еплъ Маттэ 2:4.

* 2:26 цӀыфхэм Тхьэм ыпашъхьэ ралъхьэгъэ хьалыгъур – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:5-9.

* 3:6 пачъыхьэ Ирод дезгъаштэхэрэр – еплъ Маттэ 22:16.

* 3:8 къалэхэу Тиррэ Сидонрэ – еплъ Маттэ 11:21.

* 3:18 Симонэу зихэгъэгу ыпсэ емыблэжьэу фэлажьэщтыгъэр – еплъ Маттэ 10:4.

* 3:22 БаӀал-Зэбул – еплъ Маттэ 10:25.

* 4:12 Аущтэу… – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 6:9-10.

* 4:31 андэгурацэр – горчицэ зыфаӀорэм ыцэ ары, ахэр жъгъэй дэдэх.

* 5:20 КъэлипшӀ – еплъ Маттэ 4:25.

* 6:14 пачъыхьэ Ирод – еплъ Маттэ 14:1.

* 6:15 пегъымбар Иляс – еплъ Маттэ 16:14.

* 6:30 апостолхэр – еплъ Маттэ 10:2.

* 6:37 динар – еплъ Маттэ 18:24.

* 7:6-7 Пегъымбар Ешайа… итхылъ ит – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 29:13.

* 7:10 пегъымбар Мусэ ыӀуагъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 20:12; 21:17.

* 7:26 алыджыбзэр – грекыбзэр ары.

* 8:22 къуаджэу Бет-Сайдэ – къуаджэу Бет-Сайдэ Иулиас зыцӀэ къуаджэу Галилей псыхъураем итемыр тыгъэ къокӀыпӀэ Ӏушъом Ӏутыгъэр арыщтын.

* 8:27 къалэу Кайсарфилипие – еплъ Маттэ 16:13.

* 8:28 пегъымбар Иляс – еплъ Маттэ 16:14.

* 8:31 нахьыжъхэр – еплъ Маттэ 16:21.

* 9:7 Мары сэ шӀу слъэгъурэ с Къо кӀасэр. Ащ ыӀорэм шъуедэӀу! – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 2:7; Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 22:2 ыкӀи Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 18:15.

* 9:13 Иляс къэкӀогъах – Исус зыфиӀуагъэр умэхъакӀоу Иуан ары. Иуан Христос игъогу ыгъэпсынэу Тхьэм къызэригъэгугъэгъэ пегъымбар Иляс ары. Еплъ Маттэ 16:14.

* 9:43 хьамлыухэр зыщымылӀэжьыщтэу, зимашӀуи мыкӀосэжьыщтыр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 66:24.

* 10:4 Мусэ фит ышӀыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 24:1.

* 10:6 хъулъфыгъэрэ бзылъфыгъэрэ къыгъэхъугъ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 1:27.

* 10:7-8 Ащ къыхэкӀыкӀэ – еплъ Пегъымбар Мусэ апэрэ тхылъэу ытхыгъэм (УблапӀэм) 2:24.

* 10:33 хымэ лъэпкъхэр – мыщ дэжьым къикӀырэр рим цӀыфхэу тетыгъо зиӀэхэр ары.

* 10:45 ЦӀыф Лъэпкъым ы Къо – еплъ Маттэ 8:20.

* 10:46 къалэу Ерихон – еплъ Маттэ 20:29.

* 10:47 Даутэ ы Къо – еплъ Маттэ 9:27.

* 11:1 Елеон Ӏуашъхьэр – еплъ Маттэ 21:1.

* 11:9 Хьусаннэ – щытхъу гущыӀ.

* 11:9-10 Яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:25-26.

* 11:13 игъуагъэпти ары – мы зигугъу къышӀырэ къэбархэр зыщыхъурэ лъэхъаныр мэлылъфэгъу мазэм ыгузэгумэ адэжь ары. Ахэр зыщыхъущтыгъэ чӀыпӀэм къащыкӀырэ иджыр чъыгхэм гъэтхэпэ мазэм «иджыр пас» раӀоу ашхын алъэкӀэу къыпыкӀыщтыгъ инджыр. Инджыр пасэр чъыгым пыт-пымытым къыгъэлъагъощтыгъ а илъэсым а чъыгым инджыр къыпыкӀэщтмэ-къыпымыкӀэщтмэ.

* 11:15 щэн-щэфакӀохэу чӀэтхэр – еплъ Маттэ 21:12.

* 11:15 ахъщэ зыхъожьхэрэр – еплъ Маттэ 21:12.

* 11:17 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэм арытба? – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 56:7.

* 11:17 хъункӀэкӀо гъэбылъыпӀэ – еплъ Пегъымбар Иеремие тхылъэу ытхыгъэм 7:11.

* 12:1 сэнэшъхьэшӀхэр – сэнэшъхьэ хатэм щылажьэхэрэр ары.

* 12:10-11 Тхьэм мы игущыӀэ тхыгъэхэм – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 117:22-23.

* 12:14 Кайсар – еплъ Маттэ 22:17.

* 12:14 хьакъулахь ахъщэр – еплъ Маттэ 5:46.

* 12:15 динар – еплъ Маттэ 18:24.

* 12:18 саддукейхэр – еплъ Маттэ 3:7.

* 12:19 пегъымбар Мусэ моущтэу къытфитхыгъ – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 25:5-6.

* 12:26 Тхьэр Мусэ къыдэгущыӀи… къызэриӀуагъэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятӀонэрэ тхылъэу ытхыгъэм 3:2-6.

* 12:29-30 Анахь лъэпӀэ дэдэр – еплъ Пегъымбар Мусэ ятфэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 6:4-5.

* 12:31 ЯтӀонэрэ унашъор – еплъ Пегъымбар Мусэ ящэнэрэ тхылъэу ытхыгъэм 19:18.

* 12:36 Тхьэм ы Псэ ЛъапӀэ Даутэ… къыригъэӀуагъэба? – яплъ Орэд ЛъапӀэхэм 109:1.

* 12:42 зы чапыч – лептитӀу мэхъу. Лептэр анахь осэ цӀыкӀу зиӀэ гъоплъэ ахъщэ жъгъэеу щыӀагъэр ары.

* 13:14 «Зэхэзыкъутэрэ ГущыкӀыгъор» – еплъ Маттэ 24:15.

* 14:1 ӀутӀыжъ зыцӀэ мэфэкӀ мэфэшхомрэ Хьалыгъу мыкӀу-мыпшэ зыщашхырэ мэфэкӀ мэфэшхохэмрэ – еплъ Маттэ 26:2.

* 14:9 къэбарышӀур – еплъ 8:35.

* 14:24 Сэ слъэу… зэзэгъыныгъэр къэзгъэшъыпкъэжьырэр – еплъ Маттэ 26:28.

* 14:27 Тхьэм… игущыӀэ тхыгъэхэм арыт – еплъ Пегъымбар Зэчрей тхылъэу ытхыгъэм 13:7.

* 14:32 Гефсимание – еплъ Маттэ 26:36.

* 14:36 Аббэ – «ты» ары.

* 14:55 Тхьэмэтэ Хэсэшхор – еплъ Маттэ 5:22.

* 14:63 ищыгъынхэр къызэгуитхъыгъ – еплъ Маттэ 26:65.

* 15:1 Пилат – еплъ Маттэ 27:2.

* 15:2 – Ары, къызэрэпӀорэм фэд – е – О пшъхьэкӀэ къэоӀо.

* 15:16 преторие – еплъ Маттэ 27:27.

* 15:21 къалэу Кириние – еплъ Маттэ 27:32.

* 15:28 Тхьэм игущыӀэ тхыгъэхэр – еплъ Пегъымбар Ешайа тхылъэу ытхыгъэм 53:12.

* 15:33 щэджагъом – еплъ Маттэ 27:45.

* 15:33 сыхьатыр щым – еплъ Маттэ 27:45.

* 16:2 тхьэмафэм иапэрэ мафэр – тхьаумэфэ мафэр ары.

• 1:1 Маттэ 3:1-12, Лука 3:1-9, Иуан 1:19-28

+ 1:1 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7

+ 1:2 МысырикӀыжь 23:20, Маттэ 11:10, Лука 7:27

+ 1:4 Лука 1:80, Иуан 1:6
+ 1:5 Апостол. 19:18
+ 1:6 2ПА 1:8, 1СА 14:26
• 1:9 Маттэ 3:13, Лука 3:21-22, Лука 4:1-13
+ 1:9 Маттэ 2:23, Лука 2:39
+ 1:10 Апостол. 7:56, Иуан 1:32-33

+ 1:11 Марк 9:7, Иуан 12:28, Марк 9:7, 2 Пет. 1:17

+ 1:13 1 Фесс. 3:5, Лука 22:43
• 1:14 Маттэ 4:18-22, Лука 5:1-11
+ 1:14 1ПА 9:11,
+ 1:15 Гал. 4:4, Маттэ 3:2
+ 1:16 Маттэ 14:34, Марк 6:53, Иуан 1:40-42
+ 1:17 Маттэ 13:47
+ 1:18 Марк 10:28
• 1:21 Лука 4:31-41
+ 1:21 Маттэ 4:13
+ 1:22 Маттэ 7:28-29
+ 1:24 Марк 5:7, Апостол. 19:15, Иуан 6:69
+ 1:26 Марк 9:20, Апостол. 8:7
+ 1:27 Апостол. 17:19
+ 1:30 1 Кор. 9:5

+ 1:31 Марк 5:41, Марк 9:27, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41

+ 1:34 Маттэ 12:16, Марк 3:12
• 1:35 Лука 4:42-44
+ 1:35 Маттэ 14:23, Лука 5:16
• 1:40 Маттэ 8:1-4, Лука 5:12-16
+ 1:40 2ПА 5:1, Марк 9:22
+ 1:42 Лука 17:14
+ 1:43 Маттэ 9:30
+ 1:44 Лука 17:14
+ 1:45 Марк 7:36
• 2:1 Маттэ 9:1-8, Лука 5:17-26
+ 2:1 Маттэ 4:13, Марк 1:21
+ 2:4 Марк 6:55
+ 2:5 Маттэ 8:10, Марк 10:52, Лука 7:48
+ 2:7 Марк 14:64, Орэд ЛъапӀэхэр 31:5,
• 2:13 Маттэ 9:9-13, Лука 5:27-32
+ 2:16 Лука 15:2
+ 2:17 Лука 15:7, 1 Тим. 1:15
• 2:18 Маттэ 9:14-17, Маттэ 12:1-8, Лука 5:33

+ 2:18 Маттэ 11:2, Лука 11:1, Иуан 1:35, Лука 18:12

+ 2:19 Маттэ 25:1-13, Иуан 3:29, Ӏоф. 19:7, Ӏоф. 21:2

+ 2:20 Марк 14:7, Лука 17:22
+ 2:23 Хэбзэ тхыжьыгъэр 23:25
+ 2:24 МысырикӀыжь 20:8-10,
+ 2:25 1СА 21:1-7

+ 2:26 1СА 22:20, 2СА 8:17, МысырикӀыжь 25:30,

+ 2:27 МысырикӀыжь 23:12, Хэбзэ тхыжьыгъэр 5:14

• 3:1 Маттэ 12:9-14, Лука 6:6-11
+ 3:1 Марк 1:21
+ 3:2 Лука 14:1, Лука 20:20
+ 3:4 Лука 14:3
+ 3:5 Ефес 4:18, 1ПА 13:6
+ 3:7 Маттэ 11:21
+ 3:10 Марк 5:28
+ 3:11 Маттэ 14:33, Марк 1:24
+ 3:12 Маттэ 12:16, Марк 1:34
• 3:13 Маттэ 10:1-4, Лука 6:12-16
+ 3:16 Маттэ 16:18, Иуан 1:42
+ 3:17 Марк 1:19
+ 3:18 Маттэ 9:9
+ 3:19 Марк 14:10, Марк 14:44

• 3:20 Маттэ 12:22-32, Лука 11:14-23, Лука 12:10

+ 3:20 Марк 6:31
+ 3:21 2 Кор. 5:13
+ 3:22 2ПА 1:2, Маттэ 9:34, Маттэ 10:25

+ 3:29 Лука 12:10, 1 Иуан 5:16, Евр. 10:26, Евр. 10:29

• 3:31 Маттэ 12:46-50, Лука 8:19-21

+ 3:31 Марк 6:3, Иуан 2:12, Иуан 7:3, Апостол. 1:14, 1 Кор. 9:5, Гал. 1:19

+ 3:35 Иуан 15:14, Евр. 2:11
• 4:1 Маттэ 13:1-23, Лука 8:4-15
+ 4:9 Маттэ 11:15, Ӏоф. 2:7
• 4:10 Маттэ 13:18-23, Лука 8:11-15
+ 4:11 Маттэ 19:11, 1 Кор. 5:12-13
+ 4:12 Иуан 12:40, Апостол. 28:26-27
+ 4:14 Апостол. 8:4
+ 4:17 Гал. 1:6, Евр. 6:4
+ 4:19 Маттэ 6:25, Марк 10:23, 1 Тим. 6:10
+ 4:20 Иуан 15:5
• 4:21 Лука 8:16-18
+ 4:21 Маттэ 5:15, Лука 11:33
+ 4:22 Маттэ 10:26, Лука 12:2
+ 4:23 Маттэ 11:15, Марк 4:9
+ 4:24 Маттэ 7:2
+ 4:25 Ушъый гъэсэпэтхыдэхэр 9:9
+ 4:29 Маттэ 13:38, Ӏоф. 14:15
• 4:30 Маттэ 13:31-35, Лука 13:18-19
+ 4:31 Маттэ 17:20, Лука 17:6
+ 4:32 Дан 4:9
• 4:35 Маттэ 8:23-27, Лука 8:22-25
+ 4:35 Маттэ 8:18, Лука 8:22
+ 4:37 Апостол. 27:14

+ 4:39 Орэд ЛъапӀэхэр 64:8, Орэд ЛъапӀэхэр 88:10, Орэд ЛъапӀэхэр 103:7

• 5:1 Маттэ 8:28-34, Лука 8:26-39
+ 5:7 Марк 1:24
+ 5:17 Лука 5:8, Апостол. 16:39
+ 5:19 Орэд ЛъапӀэхэр 65:16
+ 5:20 Маттэ 4:25, Марк 7:31
• 5:21 Маттэ 9:18-26, Лука 8:40-56

+ 5:22 Лука 13:14, Апостол. 13:15, Апостол. 18:8

+ 5:28 Марк 3:10
+ 5:30 Лука 5:17, Лука 6:19
+ 5:34 Марк 10:52
+ 5:37 Марк 9:2, Марк 14:33
+ 5:39 Иуан 11:11

+ 5:41 Марк 1:31, Марк 9:27, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41, Лука 7:14

+ 5:43 Марк 1:44, Марк 9:9
• 6:1 Маттэ 13:53-58, Лука 4:16-30
+ 6:1 Маттэ 2:23, Лука 2:39, Лука 4:23
+ 6:2 Марк 1:21
+ 6:3 Маттэ 11:6
+ 6:4 Иуан 4:44
• 6:7 Маттэ 10:1, Маттэ 10:5-15, Лука 9:1-6
+ 6:7 Марк 3:13-18
+ 6:11 Апостол. 13:51
+ 6:12 Марк 1:15
+ 6:13 Якъуб 5:14
• 6:14 Маттэ 14:1-12, Лука 9:7-9
+ 6:14 Марк 8:28
+ 6:15 Маттэ 21:11
+ 6:17 Маттэ 11:2, Лука 3:19-20, Иуан 3:24
+ 6:21 УблапӀэ 40:20, Эстэр 1:3
+ 6:23 Эстэр 5:3, Эстэр 7:2
+ 6:29 Марк 2:18

• 6:30 Маттэ 14:13-21, Лука 9:10-17, Иуан 6:1-14

+ 6:30 Марк 6:7
+ 6:31 Марк 3:20
+ 6:34 1ПА 22:17, Маттэ 9:36
+ 6:37 2ПА 4:42-44
• 6:45 Маттэ 14:22-36, Иуан 6:15-21
+ 6:45 Маттэ 11:21, Марк 8:22
+ 6:46 Лука 6:12, Лука 9:28
+ 6:49 Лука 24:37

+ 6:52 Марк 6:41, Марк 8:17, Иуан 12:40, 2 Кор. 3:14

+ 6:53 Маттэ 14:34, Лука 5:1
+ 6:55 Марк 2:4, Апостол. 5:15
+ 6:56 Марк 5:27
• 7:1 Маттэ 15:1-20
+ 7:3 Гал. 1:14
+ 7:4 Евр. 9:10
+ 7:5 Лука 11:38
+ 7:6 Маттэ 23:13
+ 7:7 Кол. 2:22
+ 7:10 МысырикӀыжь 20:12, МысырикӀыжь 21:17
+ 7:15 Апостол. 10:15, Тит 1:15

+ 7:19 Апостол. 10:15, Апостол. 11:9, Тит 1:15

+ 7:20 Маттэ 12:34, Якъуб 3:6
+ 7:21 Гал. 5:19-21, 1 Кор. 6:9-10
• 7:24 Маттэ 15:21-28
+ 7:26 Апостол. 21:2-3
+ 7:27 Маттэ 7:6
+ 7:31 Марк 8:24, Марк 5:20, Марк 1:9
+ 7:33 Марк 8:23, Иуан 9:6
+ 7:36 Марк 1:44-45
• 8:1 Маттэ 15:32-39
+ 8:2 Маттэ 9:36
+ 8:4 2ПА 4:42-44
• 8:11 Маттэ 16:1-4
+ 8:11 Лука 11:16, 1 Кор. 1:22
• 8:14 Маттэ 16:5-12
+ 8:15 Лука 12:1, 1 Кор. 5:7-8
+ 8:17 Марк 6:52, Марк 7:18
+ 8:19 Марк 6:41-43
+ 8:20 Марк 8:8
+ 8:22 Марк 6:45
+ 8:23 Марк 7:33, Иуан 9:6
• 8:27 Маттэ 16:13-20, Лука 9:18-21
+ 8:28 Марк 6:14, 1ПА 17:1,
+ 8:29 Марк 14:61-62, Иуан 11:27
+ 8:30 Маттэ 9:30
• 8:31 Маттэ 16:21-28, Лука 9:22-27

+ 8:31 Лука 17:25, Марк 9:31, Марк 10:34, Иуан 2:19

+ 8:32 Иуан 16:25
+ 8:33 Маттэ 4:10, Фил. 3:19
+ 8:34 Маттэ 10:38-39
+ 8:35 Марк 10:29
+ 8:36 Лука 12:20
+ 8:37 Орэд ЛъапӀэхэр 48:8-9

+ 8:38 Рим. 1:16, 2 Тим. 1:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 33:2, Дан 7:13,

+ 9:1 Марк 13:30, Иуан 21:22
• 9:2 Маттэ 17:1-13, Лука 9:28-36
+ 9:2 Марк 5:37, Марк 14:33
+ 9:3 Дан 7:9
+ 9:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 18:15, 2 Пет. 1:17
+ 9:9 Марк 1:44, Марк 5:43
+ 9:13 Маттэ 11:14, Лука 1:17
• 9:14 Маттэ 17:14-20, Лука 9:37-43
+ 9:17 Лука 11:14
+ 9:20 Марк 1:26
+ 9:22 Марк 1:40
+ 9:23 Маттэ 17:20-21
+ 9:26 Марк 1:26

+ 9:27 Марк 1:31, Марк 5:41, Апостол. 3:7, Апостол. 9:41

• 9:30 Маттэ 17:22-23, Лука 9:43-45
+ 9:31 Марк 8:31, Марк 10:32-34
+ 9:32 Марк 6:52

• 9:33 Маттэ 18:1-9, Лука 9:46-50, Лука 22:24-30

+ 9:33 Маттэ 17:24
+ 9:35 Марк 10:43-44
+ 9:36 Марк 10:16
+ 9:37 Маттэ 10:40, Лука 10:16, Иуан 13:20

+ 9:38 Маттэ 7:22, Маттэ 12:27, Апостол. 19:13,

+ 9:40 Маттэ 12:30, Лука 11:23
+ 9:41 Маттэ 10:42
+ 9:42 Лука 17:2
+ 9:43 Маттэ 5:30, Маттэ 25:41, Ӏоф. 20:10

+ 9:50 Маттэ 5:13, Лука 14:34, Рим. 12:18, 2 Кор. 13:11, 1 Фесс. 5:13

• 10:1 Маттэ 19:1-12
+ 10:4 Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:1-3
+ 10:6 УблапӀэ 1:27

+ 10:7 УблапӀэ 2:24, 1 Кор. 6:16, Ефес 5:31, 1 Кор. 6:16

+ 10:9 1 Кор. 7:10
+ 10:12 Маттэ 5:32
• 10:13 Маттэ 19:13-15, Лука 18:15-17
+ 10:15 Маттэ 18:3
+ 10:16 Марк 9:36
• 10:17 Маттэ 19:16-30, Лука 18:18-30
+ 10:17 Лука 10:25

+ 10:18 Орэд ЛъапӀэхэр 105:1, Орэд ЛъапӀэхэр 118:68

+ 10:19 МысырикӀыжь 20:12-16, Хэбзэ тхыжьыгъэр 24:14, 1 Кор. 6:8

+ 10:20 Фил. 3:6
+ 10:21 Лука 12:33
+ 10:23 Орэд ЛъапӀэхэр 48:7-8, Марк 4:19
+ 10:27 УблапӀэ 18:14, Марк 14:36, Лука 1:37
+ 10:28 Марк 1:18-20
+ 10:29 Марк 8:35, Лука 14:26
+ 10:30 2 Кор. 12:10
+ 10:31 Маттэ 20:16, Лука 13:30
• 10:32 Маттэ 20:17-19, Лука 18:31-34
+ 10:34 Марк 8:31, Марк 9:31
• 10:35 Маттэ 20:20-28
+ 10:35 Марк 1:19
+ 10:37 Маттэ 19:28
+ 10:38 Марк 14:36, Иуан 18:11, Лука 12:50
+ 10:39 Апостол. 12:2, Ӏоф. 1:9
+ 10:43 1 Пет. 5:3, Маттэ 23:11, Марк 9:35

+ 10:45 Иуан 13:4-5, Иуан 11:51, Рим. 4:25, Гал. 1:4, 1 Тим. 2:6, Тит 2:14, 1 Пет. 1:18-19

• 10:46 Маттэ 20:29-34, Лука 18:35-43
+ 10:46 1ПА 16:34
+ 10:47 2СА 7:12-16, Лука 1:32
+ 10:52 Марк 5:34, Лука 7:50, Лука 17:19

• 11:1 Маттэ 21:1-11, Лука 19:28-40, Иуан 12:12-19

+ 11:1 2СА 15:30, Апостол. 1:12, Маттэ 21:17, Лука 24:50, Иуан 11:18

+ 11:8 2ПА 9:13

+ 11:10 Орэд ЛъапӀэхэр 117:25-26, Орэд ЛъапӀэхэр 148:1, Маттэ 23:39

• 11:12 Маттэ 21:18-19
+ 11:12 Маттэ 4:2
+ 11:13 Марк 13:28, Лука 13:6

• 11:15 Маттэ 21:12-17, Лука 19:45-48, Иуан 2:13-22

+ 11:15 Лука 2:24
+ 11:18 Маттэ 21:46
+ 11:19 Лука 21:37
• 11:20 Маттэ 21:19-22
+ 11:23 Маттэ 7:7, Маттэ 17:20, 1 Кор. 13:2
+ 11:24 Маттэ 7:7, Якъуб 1:6
+ 11:25 Маттэ 6:14, Кол. 3:13
• 11:27 Маттэ 21:23-27, Лука 20:1-8
+ 11:28 Апостол. 4:7
+ 11:30 Марк 1:4
+ 11:31 Лука 7:30
+ 11:32 Маттэ 11:9, Маттэ 14:5
• 12:1 Маттэ 21:33-46, Лука 20:9-19
+ 12:1 Орэд ЛъапӀэхэр 79:9, Марк 13:34

+ 12:5 Маттэ 22:6, Маттэ 23:34, Евр. 11:36-37, Евр. 11:36-37

+ 12:6 Маттэ 3:17, Евр. 1:1
+ 12:7 Евр. 1:2, 1ПА 21:19
+ 12:8 Евр. 13:12
+ 12:9 Апостол. 13:46

+ 12:11 Орэд ЛъапӀэхэр 117:22-23, Апостол. 4:11, 1 Пет. 2:7

+ 12:12 Марк 11:18, Марк 11:32
• 12:13 Маттэ 22:15-22, Лука 20:20-26
+ 12:13 Лука 11:54
+ 12:14 Маттэ 17:24-25
+ 12:15 Марк 7:6, Лука 12:1
+ 12:17 Рим. 13:7
• 12:18 Маттэ 22:23-33, Лука 20:27-40
+ 12:18 Маттэ 3:7, Апостол. 23:8
+ 12:19 УблапӀэ 38:8, Хэбзэ тхыжьыгъэр 25:5-6
+ 12:26 МысырикӀыжь 3:2, МысырикӀыжь 3:6
• 12:28 Маттэ 22:34-40, Лука 10:25-28

+ 12:30 Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:4-5, Хэбзэ тхыжьыгъэр 11:13,

+ 12:31 Маттэ 19:19

+ 12:32 Хэбзэ тхыжьыгъэр 4:35, Хэбзэ тхыжьыгъэр 6:4

+ 12:33 1ПА 15:22,
+ 12:34 Лука 20:40
• 12:35 Маттэ 22:41-46, Лука 20:41-44
+ 12:35 2СА 7:12-16, Марк 10:47, Лука 1:32

+ 12:36 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Апостол. 2:34-35

+ 12:37 Марк 6:20
• 12:38 Маттэ 23:1-36, Лука 20:45-47
+ 12:39 Лука 11:43
• 12:41 Лука 21:1-4
+ 12:41 2ПА 12:9, Маттэ 27:6
+ 12:44 2 Кор. 8:1-3, 2 Кор. 8:12
• 13:1 Маттэ 24:1-14, Лука 21:5-19
+ 13:2 Лука 19:44
+ 13:5 1 Иуан 3:7, Кол. 2:8, 2 Фесс. 2:3

+ 13:8 Ӏоф. 6:4, Апостол. 11:28, Ӏоф. 6:8, Ӏоф. 6:12

+ 13:9 Орэд ЛъапӀэхэр 118:46, Апостол. 17:6, Апостол. 18:12, Апостол. 24:1, Апостол. 25:6

+ 13:10 Маттэ 28:19, Рим. 10:18, Кол. 1:6
+ 13:11 Апостол. 4:8
+ 13:12 Маттэ 10:35-36

+ 13:13 Маттэ 10:22, Иуан 15:18, Якъуб 5:11, Ӏоф. 2:10

• 13:14 Маттэ 24:15-28, Лука 21:20-24
+ 13:14 Дан 9:27, Дан 11:31, Дан 12:11
+ 13:15 Лука 17:31
+ 13:17 Лука 23:29
+ 13:19 Дан 12:1, Ӏоф. 16:18
+ 13:20 Лука 18:7
+ 13:21 Лука 17:23

+ 13:22 Хэбзэ тхыжьыгъэр 13:1, 2 Фесс. 2:9, Ӏоф. 13:13, Ӏоф. 16:14

+ 13:23 Иуан 13:19, Иуан 14:29
• 13:24 Маттэ 24:29-31, Лука 21:25-28
+ 13:25 Апостол. 2:20, Ӏоф. 6:13
+ 13:26 Дан 7:13, Маттэ 16:27
+ 13:27 Маттэ 13:41
• 13:28 Маттэ 24:32-35, Лука 21:29-33
+ 13:30 Марк 9:1
+ 13:31 Орэд ЛъапӀэхэр 101:26-27, 2 Пет. 3:10

• 13:32 Маттэ 24:36-44, Лука 17:26-30, Лука 17:34-36

+ 13:33 Ефес 6:18, 1 Фесс. 5:6, Маттэ 25:13
+ 13:34 Марк 12:1
+ 13:35 Маттэ 25:13, 2 Пет. 3:10, 1 Фесс. 5:2
+ 13:36 Маттэ 25:1-13

• 14:1 Маттэ 26:1-5, Лука 22:1-2, Иуан 11:45-53

+ 14:1 МысырикӀыжь 12:1-30, Иуан 11:53

• 14:3 Маттэ 26:6-13, Лука 7:36-50, Иуан 12:1-8

+ 14:3 Маттэ 21:17, Иуан 11:1, Иуан 11:18,

+ 14:7 Хэбзэ тхыжьыгъэр 15:11, Марк 2:20, Иуан 7:33

+ 14:8 Иуан 19:40
+ 14:9 Маттэ 24:14
• 14:10 Маттэ 26:14-16, Лука 22:3-6
+ 14:10 Иуан 13:2, Апостол. 1:16

• 14:12 Маттэ 26:17-30, Лука 22:7-23, Иуан 13:21-30

+ 14:12 МысырикӀыжь 12:6, 1 Кор. 5:7
+ 14:18 Орэд ЛъапӀэхэр 40:10, Иуан 13:18
+ 14:21 Маттэ 18:7

• 14:22 Маттэ 26:26-30, Лука 22:15-20, 1 Кор. 11:23-25

+ 14:22 Иуан 6:51, 1 Кор. 10:16
+ 14:24 МысырикӀыжь 24:8
+ 14:26 Лука 22:39

• 14:27 Маттэ 26:31-35, Лука 22:31-34, Иуан 13:36-38

+ 14:27 Иуан 16:32
+ 14:28 Марк 16:7
• 14:32 Маттэ 26:36-46, Лука 22:39-46
+ 14:33 Марк 5:37, Марк 9:2
+ 14:34 Иуан 12:27
+ 14:35 Евр. 5:7

+ 14:36 Марк 10:27, Марк 10:38, Иуан 18:11, Иуан 5:30, Иуан 6:38

+ 14:38 Маттэ 6:13, 1 Пет. 4:7

+ 14:41 Иуан 2:4, Марк 9:31, Марк 10:33

• 14:43 Маттэ 26:47-56, Лука 22:47-53, Иуан 18:3-12

+ 14:43 Апостол. 1:16

+ 14:47 Лука 22:38

+ 14:49 Марк 11:27, Маттэ 1:22-23, Маттэ 21:4, Иуан 19:36

+ 14:50 Марк 14:27, Иуан 16:32

• 14:53 Маттэ 26:57-68, Лука 22:54-55, Лука 22:63-71, Иуан 18:13-14, Иуан 18:19-24

+ 14:56 Орэд ЛъапӀэхэр 26:12, Орэд ЛъапӀэхэр 34:11, Хэбзэ тхыжьыгъэр 17:6, Хэбзэ тхыжьыгъэр 19:15

+ 14:58 2 Кор. 5:1, Марк 15:29, Иуан 2:19
+ 14:60 Марк 15:4-5
+ 14:61 Орэд ЛъапӀэхэр 2:7

+ 14:62 Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Дан 7:13, Маттэ 16:27, Маттэ 24:30, Евр. 1:13

+ 14:63 Апостол. 14:14
+ 14:64 Марк 2:7, Иуан 10:36,
+ 14:65 Марк 10:34

• 14:66 Маттэ 26:69-75, Лука 22:56-62, Иуан 18:15-18, Иуан 18:25-27

+ 14:72 Марк 14:30

• 15:1 Маттэ 27:1-2, Маттэ 27:11-14, Лука 23:1-5, Иуан 18:28-38

+ 15:1 Лука 3:1, Лука 13:1, Апостол. 3:13, Апостол. 4:27, 1 Тим. 6:13

+ 15:2 Маттэ 2:2

+ 15:4 Марк 14:60-61

• 15:6 Маттэ 27:15-26, Лука 23:13-25, Иуан 18:39

+ 15:10 Иуан 12:19, Апостол. 5:17
+ 15:11 Апостол. 3:14
+ 15:14 Лука 23:41, Евр. 4:15
+ 15:15 Марк 10:34
• 15:16 Маттэ 27:27-31, Иуан 19:2-3
+ 15:19 Марк 10:34, Марк 14:65

• 15:21 Маттэ 27:32-44, Лука 23:26-43, Иуан 19:17-27

+ 15:21 Рим. 16:13

+ 15:24 Орэд ЛъапӀэхэр 21:19

+ 15:29 Орэд ЛъапӀэхэр 21:7, Орэд ЛъапӀэхэр 108:25, Марк 14:58, Иуан 2:19

+ 15:31 Иуан 10:18

+ 15:32 Иуан 1:49, Иуан 12:13, Иуан 20:29

• 15:33 Маттэ 27:45-56, Лука 23:44-49, Иуан 19:28-30

+ 15:34 Орэд ЛъапӀэхэр 21:2
+ 15:36 Орэд ЛъапӀэхэр 68:22
+ 15:38 МысырикӀыжь 26:33,
+ 15:40 Лука 8:2

• 15:42 Маттэ 27:57-61, Лука 23:50-56, Иуан 19:38-42

• 16:1 Маттэ 28:1-8, Лука 24:1-12, Иуан 20:1-10

+ 16:1 Марк 15:40
+ 16:3 Марк 15:46
+ 16:7 Марк 14:28

• 16:9 Маттэ 28:9-10, Маттэ 28:16-20, Лука 24:13-49, Иуан 20:11-23

+ 16:9 Лука 8:2
+ 16:11 Лука 24:11
+ 16:15 Апостол. 1:8, Кол. 1:23

+ 16:16 Апостол. 16:31, Рим. 10:9, 1 Пет. 3:21, Иуан 3:18

+ 16:17 Лука 10:17, Апостол. 5:16, Апостол. 8:7, Апостол. 16:18, Апостол. 19:12, Апостол. 2:4, Апостол. 10:46, 1 Кор. 12:10, 1 Кор. 14:2

+ 16:18 Орэд ЛъапӀэхэр 90:13, Лука 10:19, Апостол. 28:3-5, Апостол. 9:12, Апостол. 28:8

+ 16:19 Лука 24:51, Апостол. 1:9, 1 Тим. 3:16, Орэд ЛъапӀэхэр 109:1, Апостол. 7:55-56, 1 Пет. 3:22, Рим. 8:34, Ефес 1:20, Кол. 3:1, Евр. 1:3, Евр. 8:1, Евр. 12:2, Ӏоф. 3:21

+ 16:20 Апостол. 5:12

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=ADG

Table of Contents

- КъэбарышӀур: КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

- КъэбарышӀур Марк къызэриӀотагъэр

- АПЭРЭШЪХЬ
- ЯТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯХЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯБЛЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯЕНЭРЭШЪХЬ
- ЯБГЪОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЗЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТӀОНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУЩЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУПЛӀЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУТФЭНЭРЭШЪХЬ
- ЯПШӀЫКӀУХЭНЭРЭШЪХЬ